เวลาเรานั่งฟังพอดแคสต์ที่ถอดบทเรียนความสำเร็จของเหล่านักธุรกิจ นักการเงิน หรือผู้ทรงอิทธิพลด้านต่างๆ ประโยคคลาสสิกที่มักถูกทิ้งท้ายไว้เสมอหรือไม่ก็ในทำนองเดียวกันคือ ‘ความสำเร็จนี้ไม่ได้มาเพราะโชคช่วย’ แต่เป็นผลพวงจากความพยายาม การขวนขวาย และวินัยที่สร้างขึ้นด้วยตัวเอง คำพูดเหล่านี้อาจเป็นเชื้อไฟชั้นดีสำหรับบางคน แต่สำหรับอีกหลายคน มันกลับสร้างความรู้สึกอิหลักอิเหลื่ออย่างบอกไม่ถูก เพราะในสนามแข่งแห่งชีวิต เส้นทางของแต่ละคนไม่ได้ราบเรียบเท่ากัน และจุดพลิกผันก็ไม่ได้มีสูตรสำเร็จเหมือนในภาพยนตร์ซูเปอร์ฮีโร่ 

ในความเป็นจริงแล้วแม้แต่ระดับความอดทน ความพยายาม ความขยัน ความไม่ย่อท้อ หรือสมาธิของแต่ละคน ที่อ้างว่าเป็นองค์ประกอบของความสำเร็จก็ไม่เท่ากัน ความไม่ยุติธรรมเล็กๆ น้อยๆ ที่ซุกซ่อนภายใต้กลไกทางชีวภาพอาจลบภาพจำวาทกรรมสวยหรูเหล่านี้

วิทยาศาสตร์กำลังบอกอะไรเกี่ยวกับยีนและความสำเร็จ

เพราะในทางวิทยาศาสตร์ ‘ความพยายาม’ ที่เราเชิดชูเป็นส่วนหนึ่งของผลพวงที่มาจาก ‘ยีน’ (Gene) ภายในตัว ที่คอยกำหนดรูปแบบวิธีคิดและลักษณะนิสัยบางประการ แต่ถึงอย่างนั้นไม่ได้แปลว่า ความพยายามไม่มีความหมาย เพราะในทางวิทยาศาสตร์กำลังจะบอกว่า พันธุกรรมที่กำหนดเราเปรียบเสมือน ‘ลมใต้ปีก’ ที่ทำให้ความพยายามของบางคนแสดงผลลัพธ์ได้มากกว่าแม้จะพยายามมาเท่ากัน

อย่างที่ทราบกันดีว่า ยีนหรือพันธุกรรมเป็นตัวกำหนดลักษณะภายนอกของเรา เช่น ตาสีฟ้า ผมสีดำ แต่การวิจัยทางพันธุศาสตร์สมัยใหม่ต่างบ่งชี้ว่า ยีนไม่ได้ถ่ายทอดแค่ลักษณะภายนอก แต่ยังส่งต่อแม้กระทั่งโรคและ ‘พฤติกรรม’ ในชีวิตประจำวัน 

จริงอยู่ที่ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมมีส่วนในการกล่อมเกลาตัวตนของเรา แต่ความแตกต่างของยีนเพียงเล็กน้อย สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและกำหนดการกระทำในอนาคตได้ เช่น ความแตกต่างของยีนทำให้ต่อมรับรสในลิ้นของบางคนอดทนต่อความเผ็ดมากกว่าปกติ ในเวลาต่อมาพวกเขาเหล่านั้นจึงกลายเป็นคนที่ชอบกินอาหารรสจัด กล่าวคือ ยีนที่แตกต่างส่งผลต่อพฤติกรรมที่แตกต่างกันออกไป ไม่เว้นแม้แต่ความคิดและนิสัยส่วนตัว

ในงานวิจัย Genetic Variance in Conscientiousness Relates to Youth Psychopathology Beyond Executive Functions ในปี 2024 ที่ศึกษาเกี่ยวกับความเชื่อมโยงระหว่างปัจจัยด้านพันธุกรรมที่มีต่อความมีวินัยกับความรอบคอบในวัยรุ่น จากการทดสอบเยาวชนจำนวน 1,219 คน พบว่า ยีนเป็นตัวแปรที่กำหนดลักษณะพฤติกรรมทางความคิดด้วยเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นความรอบคอบ ความขยัน และสติปัญญา นอกจากนี้จากการทดสอบพบว่า คนที่มียีนสนับสนุนความมีวินัย มักมีแนวโน้มวิตกกังวล ซึมเศร้า หรือพฤติกรรมก้าวร้าวที่ต่ำ 

ลักษณะของยีนดังกล่าวจะกำหนดโครงสร้างของสมอง ให้เอื้อต่อการส่งสัญญาณประสาท โดยทำให้เปลือกสมอง (Cerebral Cortical) ในส่วนเปลือกสมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex: PFC) ที่ทำหน้าที่ควบคุมตัวเอง วางแผนระยะยาว และยับยั้งชั่งใจ มีความหนามากขึ้น เมื่อมีพื้นที่เยอะประกอบกับโครงสร้างที่แข็งแรง จะส่งผลให้การรับส่งสัญญาณประสาทในส่วนนี้ทำงานได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ทำให้สามารถควบคุมตัวเองได้ดีและไม่ว่อกแว่กง่าย ซึ่งมีแนวโน้มที่คนเหล่านี้จะปฏิเสธความสบายในระยะสั้น เพื่อทำเป้าหมายในระยะยาวให้สำเร็จ 

แดเนียล ดิ๊ก (Daniel Dick) ศาสตราจารย์ด้านจิตเวชศาสตร์จาก Rutgers University และผู้เขียนหนังสือ The Child Code กล่าวว่า มิติส่วนใหญ่ทางบุคลิกภาพ เช่น ความเป็นคนเปิดเผยหรือเก็บตัว สะเพร่าหรือรอบคอบ หุนหันพลันแล่นหรือเห็นอกเห็นใจ ล้วนมีองค์ประกอบทางพันธุกรรมเป็นตัวกำหนดอยู่ด้วย เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่า ยีนของเรามีอิทธิพลต่อการสร้างสมอง ซึ่งส่งผลต่อวิธีคิดและการปฏิสัมพันธ์ต่อสังคมของเรา 

แต่ถึงอย่างนั้นยังคงเป็นที่ชัดเจนว่า ยีนไม่ใช่ตัวกำหนดชะตากรรม เพียงแค่ส่งผลต่ออุปนิสัยบางอย่างของเราตามธรรมชาติ เนื่องจากปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมยังคงเป็นตัวแปรสำคัญที่ช่วยส่งเสริมลักษณะนิสัยที่ได้มาจากยีน กล่าวคือ ต่อให้คุณมียีนของคนขี้เกียจ แต่อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่กระตุ้นให้ขยัน ก็มีโอกาสสูงที่คุณจะกลายเป็นคนที่ขยันหมั่นเพียรเหมือนคนอื่นๆ 

ถึงแม้วิทยาศาสตร์อาจบอกว่า ยีนกำหนดเรา รวมถึงพฤติกรรมที่ส่งผลต่ออนาคต แต่ความจริงแล้วทุกคนสามารถออกแบบปลายทางความสำเร็จของตนเองได้ การเรียนรู้ความแตกต่างทางชีวภาพไม่ได้ทำให้เรายอมจำนนต่อเป้าหมาย แต่เพื่อเข้าใจและรู้จักตัวเองในระดับที่ลึกลงไปมากกว่านั้น

ถึงแม้ไม่ได้มียีนที่เอื้อต่อความขยันหมั่นเพียร ทว่าเราอาจมียีนบางชุดที่เอื้อให้ทำบางสิ่งได้ดีกว่าคนอื่น เพราะเอาเข้าจริงแล้วความพยายามหรือขยันไม่ใช่สูตรลับของการประสบความสำเร็จเพียงอย่างเดียว ยังมีอีกหลายทักษะที่ช่วยให้ไปได้ถึงฝัน ดังนั้นหาชัยชนะในแบบของเราเองและทำมันให้เต็มที่ 

ที่มา:

https://www.bbc.com/future/article/20230509-how-genetics-determine-our-life-choices

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10782840/

Tags: , , , , ,