สำรวจเศรษฐกิจกลางคืนผ่านวิถีนักปั่น เมื่อจักรยานเปลี่ยนวิธีเที่ยวเมืองเก่า และเปิดโอกาสใหม่ให้ธุรกิจในกรุงเทพฯ

ลองจินตนาการถึงกรุงเทพฯ ในเวลาที่พระอาทิตย์ตกดิน อากาศเริ่มเย็นลง แสงไฟจากอาคารเก่าและสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ค่อยๆ สว่างขึ้น ถนนบางสายที่เคยเต็มไปด้วยรถยนต์ในช่วงกลางวันเริ่มมีจังหวะชีวิตที่ต่างออกไป ขณะที่ผู้คนกลุ่มหนึ่งกำลังออกเดินทางสำรวจเมืองด้วยจักรยาน

ช่วงหลังมานี้ การปั่นจักรยานชมเมืองเก่าตอนกลางคืนกลายเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่คนเมืองให้ความสนใจ โดยเฉพาะการใช้บริการเช่าจักรยานไฟฟ้าที่ช่วยให้การเดินทางสะดวกขึ้น ไม่จำเป็นต้องมีจักรยานเป็นของตัวเอง หรือเป็นนักปั่นมืออาชีพก็ออกไปสัมผัสบรรยากาศของเมืองได้

เส้นทางที่หลายคนคุ้นเคยอย่างปากคลองตลาด ท่าเตียน สะพานพุทธ ไปจนถึงพื้นที่รอบเกาะรัตนโกสินทร์ จึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ท่องเที่ยวสำหรับการเดินทางในช่วงกลางวันอีกต่อไป แต่กลายเป็นพื้นที่ที่ผู้คนกลับมาค้นพบเสน่ห์อีกครั้งในช่วงเวลากลางคืน

ความน่าสนใจของกิจกรรมนี้ไม่ได้อยู่แค่การได้เห็นกรุงเทพฯ ในมุมที่ต่างออกไป แต่ยังสะท้อนพฤติกรรมของคนเมืองที่เริ่มมองหาประสบการณ์การท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ ซึ่งไม่จำเป็นต้องใช้เวลาเดินทางไกลหรือมีค่าใช้จ่ายสูง แต่อาจเป็นเพียงการเช่าจักรยานสักคัน แล้วออกไปสำรวจสถานที่ใกล้ตัวที่ไม่เคยมีโอกาสสังเกตอย่างจริงจัง

จากเครือข่ายจักรยานสาธารณะ สู่โอกาสใหม่ของเศรษฐกิจกลางคืน

การเติบโตของ Bike Sharing ไม่ได้เกิดขึ้นจากความต้องการของผู้ใช้เพียงอย่างเดียว แต่ยังสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาระบบเดินทางของกรุงเทพมหานคร (กทม.) ที่ต้องการส่งเสริมให้จักรยานเป็นอีกทางเลือกของการเดินทางระยะสั้น และเชื่อมต่อการเดินทางช่วง First/ Last Mile (ระยะต้นทางและปลายทาง) เข้ากับระบบขนส่งมวลชนอย่าง BTS และ MRT

ข้อมูล ณ วันที่ 23 กันยายน 2569 ระบุว่า กรุงเทพฯ และมหาวิทยาลัยเครือข่ายมีจักรยานสาธารณะที่เปิดให้บริการรวม 4,592 คัน พร้อมขยายจุดจอดตามแนวรถไฟฟ้า พื้นที่ชุมชน และถนนสายรอง เพื่อให้ผู้คนเข้าถึงบริการได้สะดวกขึ้น (ข้อมูลจาก Thai TV5HD)

ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นว่า จักรยานกำลังเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายการเดินทางในเมืองมากขึ้น แต่หากมองให้ไกลกว่าการเดินทางในชีวิตประจำวัน จักรยานยังอาจเป็นเครื่องมือที่พาผู้คนไปสัมผัสเมืองในมุมที่แตกต่างออกไป โดยเฉพาะเมื่อการปั่นไม่ได้มีจุดหมายเพียงเพื่อไปให้ถึงปลายทาง แต่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้แวะสำรวจร้านอาหารเล็กๆ ในตรอกเก่า ซื้อของจากร้านค้าชุมชน หรือใช้เวลาในย่านที่ก่อนหน้านี้อาจไม่เคยคิดจะแวะไป

คำถามจึงไม่ได้มีเพียงว่าการปั่นจักรยานกำลังได้รับความนิยมมากขึ้นหรือไม่ แต่คือกิจกรรมนี้จะเปลี่ยนวิธีที่ผู้คนใช้ชีวิตในเมืองหลังพระอาทิตย์ตกได้อย่างไร และจะสร้างโอกาสทางธุรกิจอะไรตามมา

นี่คืออีกมิติของธุรกิจยามค่ำคืนที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ร้านอาหาร ผับ หรือบาร์ แต่ยังครอบคลุมกิจกรรมและประสบการณ์หลากหลายรูปแบบที่ทำให้เมืองมีชีวิตหลังเวลาทำงาน และอาจต่อยอดไปสู่โอกาสใหม่ของธุรกิจท้องถิ่นได้

จาก Bike Sharing สู่ประสบการณ์ใหม่ของการสำรวจเมือง

หนึ่งในปัจจัยที่ทำให้การปั่นจักรยานกลายเป็นกิจกรรมที่เข้าถึงคนทั่วไปได้ง่ายขึ้น คือการเติบโตของบริการ Bike Sharing หรือระบบเช่าจักรยานผ่านแอปพลิเคชัน ซึ่งเข้ามาเปลี่ยนวิธีคิดของผู้บริโภคจากเดิมที่ต้องซื้อจักรยาน มีพื้นที่จัดเก็บ และดูแลรักษาด้วยตัวเอง มาเป็นการจ่ายเงินเฉพาะเวลาที่ต้องการใช้งาน ผู้ใช้สามารถเลือกจุดรับรถ ปลดล็อกผ่านแอปพลิเคชัน และชำระค่าบริการตามระยะเวลาหรือรูปแบบแพ็กเกจที่ผู้ให้บริการกำหนด โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนการเป็นเจ้าของในระยะยาว ทำให้จักรยานกลายเป็นบริการที่เข้าถึงได้ง่าย

ในมุมธุรกิจ รายได้ของผู้ให้บริการจึงไม่ได้มาจากการขายจักรยาน แต่เกิดจากการหมุนเวียนสินทรัพย์ให้ถูกใช้งานอย่างสม่ำเสมอ ยิ่งมีผู้ใช้บริการมากและมีอัตราการใช้งานต่อคันสูง ก็ยิ่งมีโอกาสสร้างรายได้จากจักรยานแต่ละคันได้มากขึ้น นอกจากนี้ ยังสามารถต่อยอดไปสู่แพ็กเกจสมาชิก การเช่าระยะยาว หรือความร่วมมือกับธุรกิจท่องเที่ยวและผู้ประกอบการในพื้นที่ได้อีกด้วย

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายของธุรกิจ Bike Sharing ไม่ได้อยู่ที่การมีจักรยานจำนวนมาก แต่อยู่ที่การบริหารให้จักรยานอยู่ถูกที่และถูกเวลา เพราะหากมีรถจำนวนมากแต่ไม่มีคนใช้งาน ก็หมายถึงต้นทุนที่จมอยู่กับสินทรัพย์ ขณะที่การกระจายรถไม่ตรงกับความต้องการของผู้ใช้ อาจทำให้คนไม่สามารถหาจักรยานได้ในจุดที่ต้องการ

ผู้ให้บริการจึงต้องบริหารต้นทุนหลายด้านควบคู่กัน ตั้งแต่การจัดหาจักรยาน การซ่อมบำรุง การชาร์จแบตเตอรี่สำหรับจักรยานไฟฟ้า การจัดการจุดจอด ไปจนถึงระบบติดตามตำแหน่งและพฤติกรรมการใช้งานของลูกค้า เพื่อให้จักรยานแต่ละคันสร้างมูลค่าได้มากที่สุด

เมื่อจุดหมายไม่ใช่สิ่งสำคัญที่สุด แต่เป็นประสบการณ์ระหว่างทาง

อีกปัจจัยที่น่าจับตาคือ การเข้ามาของจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) ซึ่งอาจช่วยขยายฐานลูกค้าของธุรกิจได้มากกว่ากลุ่มนักปั่นทั่วไป เพราะแรงช่วยจากมอเตอร์ทำให้การปั่นระยะทางไกลหรือการเดินทางผ่านเส้นทางที่มีความลาดชันใช้แรงน้อยลง คนที่ไม่ได้ออกกำลังกายเป็นประจำก็ทดลองใช้งานได้ ขณะเดียวกัน ยังเหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเดินทางชมเมืองโดยไม่อยากเหนื่อยจนเกินไป

เมื่อการเข้าถึงจักรยานง่ายขึ้น สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่แค่ทางเลือกในการเดินทางที่เพิ่มขึ้น แต่ยังเปิดโอกาสให้ผู้คนออกไปใช้ชีวิตในเมืองด้วยวิธีที่ต่างออกไปด้วย

ตอนนี้เส้นทางยอดนิยมกระจุกตัวอยู่ในย่านเมืองเก่า ตั้งแต่วัดพระแก้ว ท่าพระจันทร์ ไปจนถึงวัดอรุณฯ รวมถึงพื้นที่โดยรอบเกาะรัตนโกสินทร์ ซึ่งเป็นเส้นทางที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้บริการได้สัมผัสบรรยากาศของกรุงเทพฯ ในอีกช่วงเวลาหนึ่ง ทั้งแสงไฟจากสถานที่สำคัญ วิถีชีวิตริมแม่น้ำ และความเคลื่อนไหวของเมืองเก่าหลังพระอาทิตย์ตก

พฤติกรรมนี้ชวนให้มองผ่านแนวคิด Experience Economy หรือเศรษฐกิจที่ผู้บริโภคให้คุณค่ากับประสบการณ์มากกว่าการซื้อสินค้าและบริการเพื่อตอบโจทย์การใช้งานเพียงอย่างเดียว เพราะการปั่นจักรยานในเมืองเก่าไม่ได้มีเป้าหมายแค่การเดินทางจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง แต่เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้คนได้สัมผัสเมืองในจังหวะที่ต่างออกไป ต่างจากการนั่งรถยนต์ที่ต้องมองเมืองผ่านกระจก หรือการเดินทางด้วยรถไฟฟ้าที่มีสถานีเป็นตัวกำหนดจุดหมาย การปั่นจักรยานทำให้สามารถแวะตามตรอกซอกซอย หยุดถ่ายภาพอาคารเก่า หรือค้นพบร้านอาหารเล็กๆ ที่อาจไม่เคยอยู่ในแผนการเดินทางมาก่อน

ในแง่นี้ จักรยานจึงเป็นมากกว่าพาหนะ แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ผู้คนออกแบบประสบการณ์ของตัวเองได้อย่างอิสระ จะเลือกปั่นชมสถาปัตยกรรม แวะร้านขนมเก่าแก่ หรือเปลี่ยนเส้นทางไปตามความสนใจก็ได้ทั้งหมด

พฤติกรรมดังกล่าวยังสอดคล้องกับการท่องเที่ยวที่ให้ความสำคัญกับ Local Experience มากขึ้น ผู้คนไม่ได้ต้องการเพียงเดินทางไปยังแลนด์มาร์กสำคัญเพื่อถ่ายภาพแล้วกลับ แต่ต้องการใช้เวลาอยู่กับพื้นที่ ทำความรู้จักเรื่องราวของชุมชน และค้นพบประสบการณ์ที่แตกต่างจากการท่องเที่ยวแบบเดิม

เมืองเก่าจะได้ประโยชน์อย่างไรจากนักท่องเที่ยว

การเติบโตของกิจกรรมปั่นจักรยานยามค่ำคืนอาจช่วยให้ผู้คนกลับมาสำรวจย่านเก่าในมุมที่ต่างออกไป เพราะนักปั่นไม่ได้จำกัดเส้นทางอยู่แค่แลนด์มาร์กสำคัญ แต่ยังสามารถแวะตามตรอกซอกซอย ร้านอาหาร ตลาดเก่า และพื้นที่ริมแม่น้ำที่อาจไม่เคยสังเกตมาก่อน นี่จึงเป็นโอกาสของธุรกิจขนาดเล็กและผู้ประกอบการท้องถิ่นที่อยู่นอกเส้นทางท่องเที่ยวหลัก ซึ่งอาจมีผู้คนกลุ่มใหม่เข้ามารู้จักและใช้บริการมากขึ้น

แนวคิดนี้สอดคล้องกับ Neighborhood Economy ที่มองว่าเศรษฐกิจของย่านไม่ได้เกิดจากสถานที่ท่องเที่ยวเพียงไม่กี่แห่ง แต่เกิดจากเครือข่ายของผู้คน ร้านค้า และกิจกรรมที่ทำให้พื้นที่มีชีวิตชีวา อย่างไรก็ตาม การมีนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นไม่ได้หมายความว่ารายได้จะกระจายสู่ธุรกิจในพื้นที่โดยตรงเสมอไป เพราะช่วงเวลาที่นิยมปั่นส่วนใหญ่เป็นเวลากลางคืน ซึ่งร้านอาหารและร้านค้าหลายแห่งอาจปิดให้บริการแล้ว หากกิจกรรมยังเน้นการปั่นชมวิวและแวะถ่ายภาพโดยไม่มีจุดแวะพักหรือกิจกรรมที่เชื่อมโยงกับธุรกิจชุมชน เม็ดเงินที่เกิดขึ้นก็อาจไม่ถึงผู้ประกอบการท้องถิ่นเท่าที่ควร

ขณะเดียวกัน เมืองเก่าหลายแห่งยังเป็นที่อยู่อาศัยของผู้คน การมีนักปั่นเข้ามาใช้พื้นที่ในช่วงกลางคืนจึงอาจรบกวนการพักผ่อนของชุมชน ทั้งเสียงพูดคุย การตะโกน หรือการรวมกลุ่มใกล้บ้านเรือน จึงมีการรณรงค์ให้นักปั่นงดใช้เสียงและเคารพวิถีชีวิตของคนในพื้นที่

การพัฒนา Night Time Economy จึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเพิ่มกิจกรรมหรือดึงคนเข้ามาในเมืองให้มากขึ้นเท่านั้น แต่ต้องอาศัยระบบรองรับที่เหมาะสม ทั้งเส้นทางที่ปลอดภัย แสงสว่าง จุดจอดจักรยาน และการจัดการพื้นที่สาธารณะ ควบคู่กับการออกแบบกิจกรรมที่เชื่อมโยงนักท่องเที่ยวเข้ากับธุรกิจท้องถิ่น โดยไม่สร้างภาระให้ชุมชนเดิม

ท้ายที่สุด โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่แค่การเพิ่มจำนวนนักปั่นยามค่ำคืน แต่คือการทำให้การเดินทางรูปแบบใหม่นี้สร้างประโยชน์ให้เศรษฐกิจของย่าน และทำให้ผู้มาเยือน ผู้ประกอบการ และคนในชุมชนสามารถใช้พื้นที่ร่วมกันได้อย่างสมดุล

ที่มา:

– https://thaitv5hd.com/content/203227/