สีผิว รูปร่าง และเชื้อชาติ ชวนคุยอย่างไร ให้ลูกหลาน รู้จักความหลากหลายตั้งแต่ยังเด็ก

“หนูไม่ชอบผิวสีนี้”

“ทำไมหนูตัวอ้วน”

“หนูไม่อยากเป็นคนตาเล็ก”

คำถามของเด็กวัยไม่เกิน 10 ขวบ ที่ตั้งคำถามเกี่ยวกับภาพลักษณ์ภายนอก ทั้งสีผิว หน้าตา รูปร่าง ไปจนถึงเชื้อชาติ ทั้งที่ถามถึงคนอื่น และพูดถึงตนเอง ประโยคเหล่านี้มักสร้างความลำบากใจให้ผู้ปกครองเสมอ เพราะไม่แน่ใจว่าควรอธิบายอย่างไร 

ปัญหาไม่ใช่แค่การสื่อสารระหว่างเด็กกับผู้ใหญ่ แต่เป็นความกังวลในใจของพ่อแม่ด้วยว่า เมื่อลูกเริ่มไปโรงเรียน เจอเพื่อนและครู อาจกำลังรับเอาแนวคิดบิวตี้สแตนดาร์ด ซึ่งมองว่าสิ่งหนึ่งดูดี แต่อีกสิ่งหนึ่งไม่สวยงามตั้งแต่ยังเป็นเด็กเล็ก อย่างเช่น กรณีในสหรัฐอเมริกา เด็กเอเชียเติบโตมาในสังคมตะวันตก ตอนยังเด็กรู้สึกว่าไม่อยากเป็นเด็กอินเดีย หรือไม่อยากเป็นเด็กผิวเหลืองตาเล็ก เพราะตนเองแตกต่างจากเพื่อน และไม่สวยเท่าคนอื่นในสังคมคนผิวขาว

แม้แต่ในประเทศไทยเองก็มีเด็กเล็กที่ยังไม่เข้าสู่ช่วงวัยรุ่นด้วยซ้ำ ที่ไม่พอใจในรูปลักษณ์ของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องรูปร่างอ้วนท้วม สีผิวเข้ม ผมหยิกฟู หรือลักษณะที่เด็กคิดว่าไม่ตรงตามมาตรฐานความงาม อย่างไรก็ตาม เด็กๆ หลายคนไม่ได้อยากไล่ตามบิวตี้สแตนดาร์ดเสมอไป เพราะบางครั้งเพียงแค่สงสัยว่า ลักษณะเฉพาะของร่างกายตนเองมันดีหรือไม่ดีกันแน่นะ

แล้วผู้ปกครองต้องคุยอย่างไร ให้เด็กรู้จักความแตกต่าง สร้างความมั่นใจให้ลูกรู้สึกภูมิใจในตัวเอง ไปจนถึงการเคารพความหลากหลายของมนุษย์คนอื่นๆ ในสังคม

เปิดใจรับฟัง และเน้นพูดคุยด้านความสามารถมากกว่าลักษณะภายนอก

แน่นอนว่าเด็กๆ จะเริ่มรับรู้ถึงความแตกต่าง และเรื่องบิวตี้สแตนดาร์ดเมื่อเขาไปโรงเรียนหรือเผชิญโลกนอกบ้าน ฉะนั้น เมื่อลูกกลับมาแล้วบอกว่า “หนูอยากเป็นคนเชื้อชาติอื่น” บริตทานี หว่อง (Brittany Wong) นักข่าวจาก HuffPost สื่อสหรัฐฯ แนะนำว่า วิธีการที่ดีที่สุดที่ควรทำในฐานะผู้ปกครองคือ ‘ตั้งใจฟังลูกให้จบ’ เพราะความจริงลูกอยากให้เราฟัง แล้วแบ่งปันประสบการณ์หรือความรู้สึกกับเขา

จากนั้นพ่อแม่ควรหลีกเลี่ยงคำพูดเชิงลบเกี่ยวกับรูปร่างหน้าตา แต่ให้พูดถึงทักษะและความสามารถที่ไม่เกี่ยวกับลักษณะภายนอกแทน กล่าวชมลูกในข้อดี เช่น ลูกมีความคิดสร้างสรรค์ เล่นกีฬาเก่ง หรือเรียนเก่ง เพราะเมื่อเด็กรู้สึกภาคภูมิในทักษะความสามารถของตัวเอง พวกเขาก็จะมองข้ามเรื่องรูปลักษณ์ภายนอก ทั้งของตัวเองและคนอื่น

ทั้งนี้ ยังควรกล่าวชื่นชมคนอื่นรอบตัวให้ลูกฟังเป็นประจำโดยไม่พูดถึงรูปร่างหน้าตา เช่น กล่าวชมความมีน้ำใจของคนข้างบ้าน ชมคนที่พูดจาสุภาพ นอบน้อม เพื่อปลูกฝังความคิดที่ว่า มันไม่สำคัญเลยว่าใครจะมีหน้าตาแบบไหนหรือเชื้อชาติอะไร

สื่อคืออาวุธสำคัญ

หากใครปล่อยให้ลูกเล่นโซเชียลมีเดียตั้งแต่ยังเด็ก ย่อมมีแนวโน้มที่เด็กจะรับเอาแนวคิดบิวตี้สแตนดาร์ดได้รวดเร็วกว่าในอดีต อย่างไรก็ตาม การไปโรงเรียนแล้วได้คุยกับเพื่อน หรือเห็นการเลือกปฏิบัติจากคุณครู ลูกก็อาจซึมซับค่านิยมเกี่ยวกับร่างกายมาโดยไม่รู้ตัว 

ดังนั้น ผู้ปกครองควรต่อสู้โดยใช้สื่อเป็นอาวุธ

จากกรณีของ ไซ เซชาดริ (Sai Seshadri) ชาวนิวยอร์กเชื้อสายอินเดีย ได้พิสูจน์ว่าสื่อมีอิทธิพลต่อความภูมิใจของเธออย่างมาก

“ตอนเด็ก ฉันมักคิดว่าฉันไม่อยากเป็นคนอินเดีย ส่วนหนึ่งเป็นเพราะสื่อและสภาพแวดล้อมที่ฉันอยู่ทำให้ฉันเชื่อว่า หากอยากถูกมองว่าสวย ป็อปปูลาร์ หรือประสบความสำเร็จ คุณต้องเป็นคนผิวขาว” เธอกล่าวกับ HuffPost

แต่การได้เห็นใบหน้าของคนอินเดียและชาวเอเชียใต้บนหน้าจอโทรทัศน์มากขึ้น เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในชีวิตวัยเด็กของเธอ ที่ทำให้รู้สึกภูมิใจในสีผิวและเชื้อชาติของตัวเอง

“แค่นั้นก็สร้างความแตกต่างอย่างมากในการต่อสู้กับความเกลียดชังตนเองทางเชื้อชาติแล้ว” เซชาดริระบุ

หน้าที่ของพ่อแม่ คือการหาทั้งหนังสือ ภาพยนตร์ และรายการโทรทัศน์ ซึ่งนำเสนอความหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นคนพิการ คนต่างศาสนา ต่างวัย และทักษะที่แตกต่างกัน อาจยกตัวอย่างความสามารถของเหล่านักกีฬาหรือนักดนตรี เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนว่า ทักษะต่างๆ ไม่เกี่ยวข้องกับลักษณะภายนอกเลย

สุดท้ายนี้ การบ่มเพาะเกี่ยวกับความหลากหลายควรเริ่มต้นตั้งแต่ยังเด็ก อาจชวนลูกสังเกตผู้คนในจอทีวี หรือการ์ตูน แล้วเริ่มชวนคุยด้วยประโยคง่ายๆ ว่า “แต่ละตัวละครไม่มีใครเหมือนกันเลย แต่ก็เป็นเพื่อนกันได้”

ที่มา:

– https://www.huffpost.com/entry/kids-say-dont-want-to-be-their-race_l_6019d9fbc5b6c2d891a41827

– https://www.readbrightly.com/how-talk-young-children-skin-color/ 

– https://www.riseabovetreatmentcenter.org/blog/6av5f9kgifjq7prfme3pnjd7kmay99 

– https://www.todaysparent.com/toddler/toddler-health/ways-to-prevent-kids-body-image-issues/