เอกราช อุดมอำนวย กับภารกิจตรวจสอบ ‘ธุรกิจกองทัพ’ ผ่านสนามบินทหารเรือสงขลา

หากใครเคยเดินทางไปเที่ยวในเมืองสงขลา ย่อมต้องเห็นว่ากลางเมืองแห่งนี้มีสนามบินตั้งอยู่ สนามบินดังกล่าวไม่ใช่สนามบินที่มีไว้สำหรับการคมนาคมหรือขนส่งสินค้า ทว่าเป็นสนามบินเพื่อการทหาร ซึ่งมีทัพเรือภาคที่ 2 เป็นเจ้าของ ในชื่อ ‘สนามบินทหารเรือสงขลา’

สนามบินแห่งนี้มีภารกิจหลักๆ เพื่อการป้องกันภัยทางทะเล ป้องกันการทำลายทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมนอกชายฝั่ง รวมถึงคุ้มครองแท่นขุดเจาะก๊าซธรรมชาติกลางอ่าวไทย ซึ่งถือเป็นแหล่งผลิตปิโตรเลียมสำหรับนำมาใช้เป็นพลังงานหลักของประเทศ

อย่างไรก็ดี ในช่วงเดือนกันยายนที่ผ่านมา สนามบินทหารเรือสงขลากลับถูกเอ่ยถึงอีกครั้งในการประชุมของคณะกรรมาธิการการทหาร ซึ่งมี เอกราช อุดมอำนวย ผู้แทนจากเขตดอนเมืองของพรรคประชาชน เป็นประธาน โดยมีรายงานว่า ประชาชนในอำเภอเมืองสงขลาร้องเรียนว่า สนามบินแห่งนี้ปล่อยให้บริษัทเอกชนมาใช้งานเฮลิคอปเตอร์เพื่อส่งคนไปยังแท่นขุดเจาะ ซึ่งสร้างมลภาวะทางเสียงต่อโรงเรียนและชุมชนโดยรอบ

ขณะเดียวกันยังมีประเด็น ‘ความมั่นคง’ เพราะพื้นที่สนามบินสงขลาถือเป็นพื้นที่ทหาร การปล่อยให้คนหลากสัญชาติขึ้นเฮลิคอปเตอร์ไปยังแท่นขุดเจาะ และให้เฮลิคอปเตอร์เอกชนบินขึ้นลงวันละหลายเที่ยวย่อมไม่เป็นผลดีในด้านความมั่นคง

เรื่องดังกล่าวยังเกิดขึ้นท่ามกลางความสงสัยว่าบริษัทเอกชนนั้นมี ‘ผลประโยชน์’ บางอย่างกับอดีตผู้บังคับบัญชาซึ่งดูแลสนามบินดังกล่าวในพื้นที่ทหารเรือหรือไม่ ขณะเดียวกัน ในจังหวัดสงขลาเองก็มีพื้นที่ที่ควรจะใช้เป็นสนามบินได้ นั่นคือท่าอากาศยานหาดใหญ่ ของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งอยู่ห่างออกไปราว 43 กิโลเมตร

จากกลิ่นไม่ชอบมาพากลของกรณีที่เกิดขึ้น ทำให้เอกราชต้องเรียกกองทัพเรือเข้ามาชี้แจงต่อคณะกรรมาธิการการทหาร เนื่องจากไม่ทราบว่าเฮลิคอปเตอร์นั้นเป็นของหน่วยงานใด และมีหลักเกณฑ์หรืออำนาจในการอนุญาตใช้สนามบินอย่างไร

จนกระทั่งได้รับการชี้แจงว่า ปัจจุบันมีผู้ประกอบการเฮลิคอปเตอร์เอกชน 2-3 รายเข้ามาใช้งาน ซึ่งปรากฏชื่อของบริษัทใหญ่อย่าง บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) และบริษัท เดอะ พรอคดิจี เทค จำกัด เพื่อสนับสนุนการส่งพนักงานไปประจำแท่นขุดเจาะน้ำมันที่อยู่นอกชายฝั่ง

The Momentum มีโอกาสพูดคุยกับเอกราช ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการทหาร เพื่อลงลึกในรายละเอียดว่าแท้จริงแล้ว เรื่องราวที่เกิดขึ้นนี้มีข้อเท็จจริงอย่างไร รวมไปถึงสอบถามถึงแนวทางการดำเนินงานในอนาคตของกองทัพเรือจากกรณีที่เกิดขึ้น เพื่อบรรเทาผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อประชาชนในพื้นที่จังหวัดสงขลา

กรณีบริษัทเอกชนที่เข้ามาใช้สนามบินทหารเรือสงขลา ทางคณะกรรมาธิการฯ มีข้อเท็จจริงที่ได้รับการรายงานมาอย่างไร

ผมได้รับรายงานว่าสนามบินนี้มีผู้ประกอบการเอกชน 2-3 บริษัท รับส่งพนักงานออกไปปฏิบัติการนอกชายฝั่ง โดยมีเที่ยวบินประมาณ 7-8 เที่ยวต่อวัน การใช้เป็นลักษณะเชิงพาณิชย์ อย่างไรก็ตาม มาตรการความปลอดภัย ผมไม่แน่ใจว่าถูกควบคุมด้วยระเบียบของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) หรือไม่ 

อย่างไรก็ดี ผู้ชี้แจงของกองทัพเรือบอกว่า ได้พิจารณาเรื่องยุทธศาสตร์และยุทธวิธีแล้วอนุญาต ส่วนตัวในฐานะกรรมาธิการ ผมคิดว่าเรื่องนี้เราควรจะศึกษาต่อเพื่อลงรายละเอียดในเรื่องของสัญญาว่าสนามบินมีการทำสัญญาอย่างไร ถ้ากองทัพไม่ใช้ประโยชน์สนามบินแห่งนี้แล้ว เหตุใดถึงไม่คืนให้กับกรมธนารักษ์ เพื่อให้หน่วยงานนี้นำไปหารายได้ต่อไป เช่น การทำสนามบินเชิงพาณิชย์

ผมมองว่าการใช้พื้นที่สนามบินแห่งนี้ควรมีการเปิดประมูลอย่างที่ควรจะเป็น เนื่องจากการใช้ที่ของรัฐ เอกชนจำเป็นต้องแข่งขันกันในเชิงพาณิชย์ ผมกังวลว่า กระบวนการให้เอกชนเข้ามาใช้พื้นที่ครั้งนี้ถูกรวบรัดตัดตอนหรือไม่ ซึ่งอาจเป็นการล็อกสเปกหรือเอื้อประโยชน์ ในประเด็นนี้คณะกรรมาธิการฯ ต้องติดตามต่อไป

ทั้งนี้ ในเบื้องต้นผมได้รับคำยืนยันจากผู้แทนกองทัพเรือว่า เขามีมาตรฐานความปลอดภัยตามเกณฑ์ขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (International Civil Aviation Organization: ICAO) แต่ในเรื่องของการตรวจสอบสัญญา กองทัพเรือระบุว่า ยังไม่เคยเห็นสัญญาฉบับเต็มที่เอกชนทำกับกรมธนารักษ์ เห็นเพียงหนังสือแจ้งการทำสัญญาเท่านั้น โดยบริษัทเอกชนจะสนับสนุนกองทัพเรือในรูปแบบกิจกรรมสังคมและสาธารณะประโยชน์ (Corporate Social Responsibility: CSR) เช่น การติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ การมอบทุนการศึกษาผ่านสมาคมภริยาทหารเรือ ตลอดจน MOU ที่กองทัพเรือลงนามกับบริษัท ปตท.สผ. เพื่อดูแลความปลอดภัยของแท่นขุดเจาะกลางทะเล

ส่วนวัตถุประสงค์ของการเช่าและงวดของการเช่า ทางคณะกรรมาธิการฯ มีมติออกหนังสือ 4 ฉบับเพื่อให้เกิดความชัดเจนว่ารายละเอียดหลักเกณฑ์การเช่าเป็นอย่างไร ตลอดจนมาตรฐานการบินที่อยู่ในพื้นที่ของทหารมีความเหมาะสมหรือไม่ นอกเหนือจากกรณีสนามบินทหารเรือสงขลา กองทัพเรือมีปัญหาคล้ายๆ กัน คือกรณีท่าเรือสำราญที่ท่าเรือแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี โดยท่าเรือสำราญตั้งอยู่ใกล้กับพื้นที่จอดเรือหลวงภูมิพลอดุลยเดช 

แม้การใช้พื้นที่มีเจตนารมณ์ว่าสนับสนุนเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (Eastern Economic Corridor: EEC) ให้เกิดเศรษฐกิจและมีการลงทุน แต่ปัจจุบันกลับยังไม่มีเอกชนรายใดเข้ามา เรื่องนี้ถือเป็นสิ่งที่ย้อนแย้งว่า รัฐบาลต้องการนักท่องเที่ยว แต่พื้นที่ในส่วนของความมั่นคงจะบริหารจัดการอย่างไร

ในกรณีสนามบินทหารเรือสงขลา กองทัพเรือต้องตอบให้ได้ว่า สนามบินแห่งนี้ยังมีความจำเป็นที่จะใช้พื้นที่หรือไม่ ถ้าไม่จำเป็นก็ควรคืนพื้นที่ให้กรมธนารักษ์ แต่หากยังจำเป็น ก็ต้องพิจารณาว่าจำเป็นภายใต้เงื่อนไขอะไร เพราะต้องไม่ลืมว่าโลกปัจจุบันมีภัยคุกคามรูปแบบใหม่ๆ เกิดขึ้นจำนวนมาก เราไม่อาจทราบได้ว่าจะมาในลักษณะใด

สำหรับแนวทางการรับผิดชอบกับประชาชนในเรื่องมลภาวะทางเสียง ท้ายที่สุดผมเห็นว่าควรจะมีการแก้ไขหรือปรับเปลี่ยนเส้นทางการจราจรในอากาศเพื่อลดผลกระทบด้านเสียงต่อชุมชนบริเวณโดยรอบ ขณะเดียวกัน ก่อนที่เอกชนจะเข้ามาทำธุรกิจ สนามบินแห่งนี้เป็นของทหาร เมื่อมีการเปลี่ยนเป็นเชิงพาณิชย์ จำเป็นต้องจัดทำการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment: EIA) ก่อนทำสัญญาหรือไม่ เนื่องจากมีผลกระทบที่เกิดขึ้นกับประชาชนในชุมชนโดยรอบ

หลักการของการใช้พื้นที่ทางการทหารควรเป็นอย่างไร

หลักการง่ายๆ คือ ถ้ากองทัพมีภารกิจด้านความมั่นคง กองทัพต้อง ‘Smart & Small’ หากกองทัพถือธุรกิจหรือกิจการเชิงพาณิชย์นอกเหนือจากภารกิจของตนเองมากเกินไป จะส่งผลกระทบต่องบประมาณหรือความโปร่งใส 

กองทัพควรมีธุรกิจถือครองเท่าที่จำเป็น เช่น สนามยิงปืน เพราะอธิบายได้ว่ากำลังพลต้องใช้ในการฝึกซ้อม หรือทำกิจกรรมบางอย่าง ตลอดจนธุรกิจร้านค้าสวัสดิการภายใน เป็นสิ่งที่เข้าใจได้ แต่ไม่ใช่ว่าทุกอย่างต้องมองเชิงพาณิชย์ หรือทหารจะต้องไปบริหารจัดการธุรกิจทั้งหมด เช่น สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ซึ่งเป็นธุรกิจพาณิชย์ที่ไม่สอดรับกับยุคสมัย เราจะหานายพลที่มีประสบการณ์บริหารสื่อได้อย่างไร ในเมื่อนายพลดูแลประชาชนมาทั้งชีวิต ธุรกิจอย่างนี้ทหารไม่ควรมี

หรือจะเป็นหอประชุมหรูหราสำหรับการจัดงานนิทรรศการเอกชน ผมมองว่าฟุ่มเฟือยมากเกินไปสำหรับภารกิจกองทัพ เพราะกองทัพยังมีสิ่งจำเป็นอื่นๆ ที่ยังขาดแคลนงบประมาณ เช่น งบประมาณที่ทำให้กองทัพดำรงสภาพการรบให้ได้ 2 ใน 3 พูดง่ายๆ คือ ของที่มีอยู่ต้องซ่อม ของใหม่ต้องวิจัยและพัฒนาในการซื้อ หากประเทศไทยพึ่งพาการซื้อจากต่างประเทศ จะประสบปัญหาแบบกรณีชายแดนไทย-กัมพูชาที่ผ่านมา

ผมมองว่าเราต้องมีเทคโนโลยีและอธิปไตยซอฟต์แวร์เป็นของตัวเอง การที่คุณซื้อของจากประเทศ A แน่นอนว่าประเทศ A ย่อมกลายเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าบริษัทผลิตยุทโธปกรณ์ที่อยู่ในประเทศ A จะมีระบบความมั่นคงปลอดภัยเพียงพอที่จะไม่ถูกเจาะระบบ ดังนั้นทุกอย่างต้องพัฒนา ต้องใช้งบประมาณเยอะ ผมพูดตรงๆ ว่าถ้าทหารไทยมุ่งมั่นจริงๆ ที่จะให้กองทัพเติบโตอย่างแข็งแรง มีศักยภาพในการป้องกันประเทศ รวมถึงการพัฒนาอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ ธุรกิจที่ยุ่งเกี่ยวกับเอกชน หรือธุรกิจที่ไปคาบเกี่ยวกับสิ่งที่ไม่จำเป็น กองทัพจะต้องปล่อยมือ

หนึ่งในบริษัทเอกชนที่เข้าไปใช้พื้นที่ในสนามบินทหารเรือสงขลา คือบริษัท ปตท.สผ. ซึ่งเป็นบริษัทที่ได้รับสัมปทานการสำรวจและค้นหาเชื้อเพลิงเพื่อประโยชน์ของประเทศ การที่บริษัทตั้งจุดปล่อยเฮลิคอปเตอร์ในพื้นที่ของสนามบินทหารเรือสงขลา อาจเป็นประโยชน์ต่อการทำงานของเจ้าหน้าที่ประจำแท่นขุดเจาะมากกว่าการใช้สนามบินหาดใหญ่ที่ตั้งอยู่ไกลออกไปจากชายฝั่งหรือไม่

ผมว่าเหรียญมี 2 ด้านเสมอ เราจะมองเช่นนั้นก็ได้ แต่หลักการคือ ถ้าเรื่องนี้ทำอย่างโปร่งใส ตอบที่มาที่ไปได้อย่างถูกต้อง เช่น เปิดโอกาสให้มีการแข่งขันเชิงราคา มีการตรวจสอบการใช้อากาศยาน มีราคาเช่าพื้นที่ที่เป็นธรรม และรัฐได้ผลประโยชน์ ก็ดีไป แต่เรื่องที่เกิดขึ้นมันมีคำถามที่เกิดขึ้นว่า ‘มันเหมาะสมหรือไม่’ 

เรื่องความมั่นคงด้านพลังงาน บริษัทที่ไปใช้ที่ดินเป็นบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ ถือว่าเป็นเอกชน ดังนั้นย่อมมีการแสวงหากำไร แม้ว่าผู้ถือหุ้นใหญ่จะเป็นรัฐวิสาหกิจ แต่ต้องไม่ลืมว่ามีภาคเอกชนอื่นที่เกี่ยวข้องด้วย ดังนั้นหากจะให้เป็นภารกิจ ผมมองว่ากระทรวงพลังงานควรจะดูแลโดยตรงมากกว่า กระทรวงพลังงานก็ควรดูแลงานความมั่นคงด้านพลังงาน แต่อาจจะขอความร่วมมือทหารเรือเข้าไปสนับสนุนภารกิจได้ เช่น การป้องกันในอาณาเขตน่านน้ำไทย หรือบูรณาการกับศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล (ศรชล.) บริหารจัดการพื้นที่ กรณีเกิดภัยพิบัติต้องให้ความช่วยเหลือกรณีฉุกเฉิน สิ่งนี้ผมมองว่าจะตอบโจทย์การใช้กำลังพลของทหารมากกว่า

หลังจากที่คณะกรรมาธิการฯ ได้รับเรื่องร้องเรียนจากประชาชนในพื้นที่เข้ามา และมีการเรียกกองทัพเรือเข้ามาชี้แจงในที่ประชุมของคณะกรรมาธิการฯ ผู้แทนจากกองทัพเรือให้เหตุผลถึงกรณีที่เกิดขึ้นอย่างไร

ผู้แทนกองทัพเรือชี้แจงว่า กองทัพเรือ ‘ไม่เห็นสัญญา’ รวมถึงข้อตกลงระหว่างกรมธนารักษ์กับบริษัทเอกชน ทำให้กองทัพเรือเป็นเพียงผู้ให้อนุญาตทางผ่าน

อย่างที่ทราบดีว่าในการประชุมของคณะกรรมาธิการฯ เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา มีมติให้ส่งหนังสือถึงกองทัพเรือ เพื่อเรียกดูสัญญาระหว่างเอกชนกับกรมธนารักษ์ อยากทราบเป้าหมายของคณะกรรมาธิการฯ ว่า อยากเห็นข้อมูลอะไรในสัญญาที่ทำ

สมมติเราได้รับสัญญามาแล้ว ก็จะตรวจสอบว่าสัญญามีความไม่ชอบธรรมในเชิงกระบวนการหรือไม่ รวมถึงมีการพิจารณาการจัดการพื้นที่ในเชิงพาณิชย์หรือสิ่งแวดล้อมหรือไม่ หลังจากนั้น ผมคิดว่าคณะกรรมาธิการฯ จะต้องมีหนังสือไปถึงผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อทำข้อเสนอและข้อสังเกตไปยังคณะรัฐมนตรี (ครม.) รวมถึงทำสำเนาไปยังรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมและผู้บัญชาการทหารเรือว่า การกระทำดังกล่าวอาจไม่ถูกต้อง จำเป็นต้องมีการทบทวนหรือไม่ 

ทั้งนี้ ยังต้องหารือกับกรมธนารักษ์ด้วยว่า มาตรการที่ทางกรมธนารักษ์ทำนั้น ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ใกล้เคียงสนามบิน จะมีการออกมาตรการอย่างไรเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น และคณะกรรมาธิการฯ ก็ต้องพิจารณาไปถึงระยะเวลาการสิ้นสุดสัญญาว่าจะจบลงเมื่อไร หากจำเป็นต้องต่อสัญญา จะอยู่ภายใต้เงื่อนไขอะไร เราคงจะยอมให้ต่อสัญญาง่ายๆ ไม่ได้ หากยังไม่ดำเนินการแก้ไขเรื่องความเดือดร้อนของประชาชน แต่จนถึงตอนนี้เรายังไม่ได้รับสัญญา แต่ผมคาดหวังว่า สัญญาที่ผมขอดูจะเป็นการทำสัญญาที่เป็นธรรม 

มีความเป็นไปได้หรือไม่ที่ทางกองทัพเรือจะไม่ส่งสัญญามาให้คณะกรรมาธิการฯ ดู

ไม่ได้ครับ เพราะคณะกรรมาธิการฯ จะใช้อำนาจเรียกติดตามเรื่องนี้อย่างต่อเนื่องจนกว่าจะได้รับคำตอบ เราคิดว่าเมื่อประชาชนร้องเรียนมา เราก็ต้องแก้ไขปัญหาให้กับประชาชน ในเรื่องนี้เราไม่เคยรับรู้มาก่อน แต่เรื่องถูกเปิดมาแล้วว่ามีการดำเนินธุรกิจลักษณะนี้ จริงๆ คณะกรรมาธิการฯ มีอนุกรรมาธิการศึกษาธุรกิจกองทัพ (ชื่อเต็มคือ คณะอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษาแนวทางการถ่ายโอน ยุบ เลิก แก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจของกองทัพอยู่ในความดูแลของหน่วยงานอื่นหรือย้ายไปสถานที่อื่นที่เหมาะสม) ตั้งโดย เชตวัน เตือประโคน สส.ปทุมธานี พรรคประชาชน เรื่องที่เกิดขึ้นนี้ยังไม่เคยถูกรายงานเข้าอนุกรรมาธิการศึกษาธุรกิจกองทัพ เพิ่งถูกเปิดตอนที่ประชาชนร้องเรียนเข้ามา

วันนี้กองทัพต้องกลับมายอมรับความจริงเรื่องการปฏิรูปธุรกิจกองทัพ ต้องทำให้โปร่งใสและเป็นธรรม ทรัพยากรในมือทั้งที่ดิน สนามบิน และสนามกอล์ฟต่างๆ ที่ทำในเชิงพาณิชย์ ควรนำกลับมาสร้างประโยชน์ต่อสาธารณะมากกว่า เหมือนที่คุณเชตวันเรียกร้องมาโดยตลอด เช่น เปลี่ยนสนามกอล์ฟธูปะเตมีย์มาเป็นพื้นที่สาธารณะ จำนวนผู้คนมาใช้ประโยชน์ก็จะมีมากกว่า เพราะฉะนั้นยืนยันว่า ในเรื่องนี้คณะกรรมาธิการฯ ให้ความสำคัญ คณะกรรมาธิการฯ มีมติรับรายงานของอนุกรรมาธิการฯ และจะเสนอต่อที่ประชุมสภาใหญ่

คณะกรรมาธิการฯ กำหนดเส้นตายให้กองทัพเรือส่งสัญญาระหว่างกรมธนารักษ์กับเอกชนมาให้คณะกรรมาธิการฯ ดูภายในกี่วัน

จริงๆ เราส่งไปเมื่อต้นเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ส่วนใหญ่ภายใน 30-60 วันต้องมีข้อมูลกลับมาแล้ว แต่หากติดขัดหรือล่าช้าอย่างไร กองทัพเรือก็ต้องแจ้งกลับมา ซึ่งเป็นไปตามระเบียบ หากไม่ส่งหรือส่งมาล่าช้า คณะกรรมาธิการฯ ก็จะใช้มติตามพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) อำนาจเรียกของคณะกรรมาธิการของสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา พ.ศ. 2568 ทั้งนี้ ที่เราส่งหนังสือเรียกไป คาดว่าจะครบกำหนดในช่วงสิ้นเดือนพฤศจิกายน

อย่างที่กล่าวไปข้างต้นว่า กองทัพเรือจะได้ผลประโยชน์จากเอกชน ผ่านโครงการที่เอกชนเข้ามาทำ CSR และการมอบทุนการศึกษาผ่านสมาคมภริยาทหารเรือ ในประเด็นนี้ คุณเอกราชในฐานะประธานคณะกรรมาธิการฯ มองว่ากองทัพเรือจะได้ประโยชน์อย่างไร

ผมกลัวกองทัพจะไม่ได้ผลประโยชน์มากกว่า ผมกลัวว่าคนที่ได้รับผลประโยชน์จะเป็นคนลงนามที่อยู่บนๆ แต่คนข้างล่าง เช่น ทหารชั้นผู้น้อย ไม่ได้ประโยชน์จากเรื่องนี้ ผมกลัวเป็นเช่นนั้น เรื่องภาพลักษณ์ผ่านการทำโครงการ CSR กองทัพเรือไม่น่าได้ประโยชน์อะไร เพราะถ้ากองทัพมีศักยภาพ มีความพร้อม เมื่อเกิดภัยพิบัติหรือเหตุฉุกเฉิน กองทัพก็ทำได้ดีอยู่แล้ว

ส่วนเรื่องทุนการศึกษาที่บริษัทเอกชนมอบให้ผ่านสมาคมภริยาฯ ผมมองว่าเป็นผลตอบแทนที่ไม่คุ้มค่าในแง่ที่กองทัพได้รับ หากเก็บตามอัตราที่เหมาะสมหรือเก็บแบบตรงไปตรงมาในเชิงพาณิชย์ น่าจะมีกำไรที่พัฒนาในส่วนอื่นได้มากกว่า

คณะกรรมาธิการฯ อยากเห็นการเปลี่ยนแปลงในกรณีที่เกิดขึ้นอย่างไร

สิ่งแรก ถ้ากองทัพไม่ยอมคืนบรรดาทรัพยากรต่างๆ ที่ถือจนล้นเกิน อย่างน้อยก็ต้องทำให้ถูกต้อง โปร่งใส และตรวจสอบได้ เปิดให้มีการเข้าแข่งขันกันในเชิงพาณิชย์อย่างเป็นธรรม และผมมองว่าเงินนอกงบประมาณประเภทที่ 2 ควรถูกตรวจสอบได้ด้วยวิธีงบประมาณ และในอนาคตไม่ควรมีเงินนอกงบประมาณประเภท 2 อีกต่อไป เพื่อไม่ให้อำนาจล้นเกิน สิ่งนี้คือเป้าหมายสูงสุดของผม

แต่ถ้าให้ดีขึ้นอีกขั้นในระยะยาว ผมเห็นว่ากองทัพจำเป็นต้องนำศักยภาพที่อยู่ในมือคลายออกมาสู่สังคม โดยเฉพาะที่ดินเพื่อนำมาจัดสรรอย่างเป็นธรรมให้กับหน่วยราชการหรือใช้ประโยชน์สาธารณะมากกว่านี้

หากในระยะสั้น คณะกรรมาธิการฯ ยังไม่สามารถเข้าไปยุติการดำเนินการของเอกชนได้ มาตรการที่ควรทำในระยะสั้นเพื่อเยียวยาผลกระทบต่อประชาชนและชุมชนในอำเภอเมืองสงขลาควรเป็นอย่างไร

ระยะสั้นผมเรียกร้องว่าจะต้องมีการยุติผลกระทบด้านเสียงในการบินที่ทำให้เกิดผลกระทบต่อโรงเรียนและชุมชน แน่นอนว่าจะต้องมีการจัด EIA ให้ถูกต้อง เพื่อศึกษาแนวทางลดผลกระทบต่อประชาชนให้น้อยที่สุด หากจำเป็นต้องมีการเยียวยา ก็ต้องว่าไปตามกระบวนการของผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้

สำหรับแนวทางในระยะยาวจะเป็นเรื่อง ‘กระบวนการทำสัญญา’ ระหว่างกรมธนารักษ์กับบริษัทเอกชน โดยหากสัญญาสิ้นสุดลง ไม่มีการต่อสัญญา หรือตรวจพบว่าขั้นตอนการจัดทำไม่ถูกต้อง ก็จำเป็นต้องเริ่มต้นดำเนินการใหม่ให้ถูกต้องครบถ้วน

เราเรียกร้องว่าการทำสัญญาต้องทำให้โปร่งใส ต้องเปิดให้มีการประมูล รวมถึงชี้แจงแสดงงบการเงินให้เห็นที่มาของรายได้ รวมถึงกองทัพจำเป็นต้องตอบคำถามในเรื่องความจำเป็นด้านความมั่นคงด้วยว่า เหตุผลของการใช้พื้นที่ในเชิงการทหารยังจำเป็นหรือไม่ กองทัพควรมีคำตอบที่ชัดเจน หากกองทัพเห็นว่าไม่จำเป็นแล้ว ก็อาจจะคืนให้ท้องถิ่นเพื่อเป็นรายได้ไปพัฒนาท้องถิ่นต่อไป

ทั้งนี้ แม้กองทัพจะบอกว่ามาตรฐานการบินจะปฏิบัติตาม ICAO แต่มาตรฐาน ICAO กับการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมนั้นแตกต่างกัน การดำเนินการตาม ICAO เป็นเรื่องของความปลอดภัยทางการบิน แต่ผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นเป็นอีกประเด็นหนึ่ง ยกตัวอย่างในพื้นที่ของผม คือสนามบินดอนเมือง ตอนแรกกังวลเรื่องเสียงว่าค่าเดซิเบลสูงเกินกำหนด รวมถึงเรื่องค่าฝุ่น สนามบินอาจต้องขยายถนนหรือปลูกต้นไม้เพิ่มหรือไม่ เรื่องพวกนี้ต้องดูทั้งกระบวนการ เพราะมาตรฐาน ICAO ไม่ได้ครอบคลุมในส่วนนี้

เรื่องความโปร่งใสของสัญญา ผมเชื่อว่าถ้าเข้าไปสู่กระบวนการที่ถูกต้องมันจะอธิบายได้ การเปิดให้แข่งขันได้ อย่างน้อยจะเป็นธรรมกับเอกชนรายอื่นๆ ทำให้เกิดการแข่งขันที่ดี แต่อย่างที่ทำอยู่ผมเรียกว่า ‘ล็อกสเปก’ เพราะคุณไม่บอกใครเลย กระบวนการเป็นไปอย่างเงียบๆ ทำให้สังคมเกิดคำถามว่า เหตุใดบริษัทเอกชน 2-3 รายถึงเข้าใช้พื้นที่ได้

สุดท้าย ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการฯ คุณอยากเห็นกองทัพเปลี่ยนแปลงอย่างไร

‘กองทัพต้อง Smart & Small’ คือหลักการที่ยืนยันมาโดยตลอด กองทัพจะต้องมีศักยภาพในการทำอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ เพื่อสนับสนุนภารกิจด้านความมั่นคง พร้อมรับมือกับภัยคุกคามรูปแบบใหม่ๆ ดังนั้นสิ่งที่กองทัพต้องปรับตัวคือ

 1. ลดจำนวนนายพลลง

 2. ทำระบบทหารสมัครใจไม่ให้มีการคอร์รัปชันหรือการซ้อมทรมาน 

 3. ธุรกิจกองทัพจะต้องปรับตัว คืนทรัพยากรให้กับรัฐไปใช้จัดสรรเพื่อสาธารณะอย่างเต็มที่ และ 

 4. สนับสนุนอุตสาหกรรมป้องกันประเทศควบคู่ไปกับภาคเอกชน จะทำให้กองทัพแข็งแกร่งมากขึ้น

ผมเคยคุยกับ คุณธนาธร (จึงรุ่งเรืองกิจ) โดยผมใช้คำว่า Small Victory ให้เราเก็บชัยชนะเล็กๆ แบบนี้ไปเรื่อยๆ ผมคิดว่าถ้าเราเริ่มจาก 4 เรื่องนี้ได้ก็ยอดเยี่ยมมากแล้ว

ในยุคที่รัฐบาลนำโดยภูมิใจไทย เรื่องการปฏิรูปกองทัพ รวมถึงการให้กองทัพปล่อยมือจากธุรกิจที่ไม่เชี่ยวชาญจะเป็นไปได้จริงหรือไม่

ผมคิดว่าตัวนโยบายภาครัฐไม่เดินหน้า ถ้าดูจากการแถลงนโยบายต่อสภาฯ มันสั้นมาก อย่างไรก็ดี ผมเชื่อว่าคนที่หัวก้าวหน้าในกองทัพมีอยู่จำนวนมาก หลายคนเข้ามาคุยกับผมเยอะ เขาอยากเห็นการเปลี่ยนแปลง มันมีกระบวนการที่เดินหน้าจากภายในมาโดยตลอด แม้จะมีอุปสรรคขัดขวางบ้าง แต่คณะกรรมาธิการฯ ก็พยายามช่วย หลายครั้งข้อมูลที่คณะกรรมาธิการฯ ได้รับเรื่อง ก็มาจากคนในกองทัพ 

เหตุผลอะไรทำให้คุณเอกราชได้มานั่งเป็นประธานคณะกรรมาธิการฯ คณะนี้

เป็นเพราะเพื่อนสมาชิกไว้วางใจให้ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมาธิการฯ นี้ (หัวเราะ) เพื่อนสมาชิกเห็นว่าเรามีนโยบายที่ทำต่อเนื่องจากสมัยที่คณะกรรมาธิการฯ มี คุณวิโรจน์ (ลักขณาอดิศร) เป็นประธาน เพื่อนสมาชิกจากทุกพรรคการเมืองก็มอบความไว้วางใจให้ผมได้มาเป็นประธานคณะกรรมาธิการฯ คณะนี้

หลังจากได้มาเป็นประธานคณะกรรมาธิการฯ คุณเห็นการเปลี่ยนแปลงของกองทัพไปในทางที่ดีขึ้นหรือแย่ลง

ตั้งแต่ที่ผมได้เข้ามาเป็นประธานคณะกรรมาธิการฯ ผมเห็นความเปลี่ยนแปลงของกองทัพดีขึ้นเล็กน้อย ในยุค พลโท อดุลย์ บุญธรรมเจริญ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ก็เห็นความจริงใจของการพัฒนาอุตสาหกรรมป้องกันประเทศบ้าง แต่มันเป็นการทำภายใต้ข้อจำกัด เพราะพอเขาไม่รับข้อเสนอของเราทั้งระบบ คุณก็จะไปติดบนหลักการ เหมือนกับว่าถ้าจะรับดีลในการปฏิรูป ก็ต้องรับไปทำทั้งก้อน แต่ถ้าเลือกทำบางส่วน ท้ายที่สุดก็จะติดล็อก เช่น ถ้าจำเป็น ระบบพลทหารอาสาทั้งหมดใช้งบประมาณเพิ่มขึ้น 1,300 ล้านบาท แต่คุณยังไม่มีงบประมาณเหลือเพียงพอไปพัฒนาอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ งบประมาณสำหรับการวิจัยและพัฒนา (R&D) ยังขาด มันก็ต้องตัดสินใจในภาพรวม 

แต่ผมก็เห็นความพยายามเล็กๆ แต่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงอย่างก้าวกระโดด และตั้งแต่รัฐบาลนี้มา ผมยังไม่เห็นความสำเร็จของการลดจำนวนนายพลลง

เรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชนภายในค่ายทหารเป็นอย่างไรบ้าง

ยังมีมาเรื่อยๆ ล่าสุดผมได้ยินมาว่าการซ้อมทรมานมีการเปลี่ยนรูปแบบ จากเดิมที่ทหารข้าราชการประจำเป็นคนออกคำสั่ง เปลี่ยนเป็นการละเลยแทน โดยให้รุ่นพี่ทหารที่อยู่มาก่อนสั่งวินัยทหารที่เข้ามาใหม่ ซึ่งผิดตามมาตรา 42 ของ พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 ถ้ามีเคสพวกนี้เข้ามา ผมในฐานะประธานคณะกรรมาธิการฯ จะใช้มาตรานี้สาวไปให้ถึงระดับผู้บังคับหน่วยให้ได้

อีกเรื่องคือ ‘ทหารรับใช้’ ล่าสุดผมไปตรวจค่ายมณฑลทหารบกที่ 11 (มทบ.11) พร้อมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ผมยืนยันว่า ‘ทหารรับใช้ยังมีอยู่จริง’ และมีจำนวนหนึ่งไปรับใช้อยู่นอกค่าย มทบ.11 คำถามคือ เรายังยอมรับให้มีทหารรับใช้เป็นการส่วนตัวอยู่อีกหรือ เรื่องเช่นนี้ถูกต้องหรือไม่ เพราะเคยมีการยกเลิกระเบียบทหารรับใช้ไปแล้ว 

เคสที่ มทบ.11 มีการส่งพลทหารไปรับใช้ทหารเกษียณนอกค่าย และทหารชั้นผู้น้อยคนนั้นถูกทำร้ายร่างกายจนไม่สามารถอยู่ได้ พอกลับออกมาต้องหนี อย่าให้พูดชื่อคนทำเลย พูดแล้วจะขนลุก เพราะเขาคนนี้เป็นที่รู้จักดีในแวดวงสังคม

เข้าใจดีว่าคุณมีเจตนารมณ์อยากผลักดันให้กองทัพมีการพัฒนา และมาตรฐานระดับสากลตามที่ต้องการ แต่ปัจจุบันพรรคประชาชนเป็นเพียงพรรคฝ่ายค้าน จะทำอย่างไรให้ไปถึงเป้าหมายที่อยากให้เป็น

นั่นเป็นเหตุผลที่คณะกรรมาธิการฯ ต้องทำงานให้เข้มข้น เราจะไม่เพิกเฉยต่อเรื่องเล็กน้อย บางเรื่องพลทหารมาร้อง บางครั้งเป็นเรื่องที่เล็กน้อยมาก เช่น โดนไล่ออกจากร้านค้าเพิงเล็กๆ ภายในกองทัพ แต่เรื่องเล็กๆ พวกนี้ทำให้ผมนำมาขยายผลอภิปรายรัฐมนตรีปีศาจที่ผ่านมาในสภาฯ ชุดที่แล้ว

เราไม่เคยมองข้ามเรื่องเล็กน้อยที่ทหารมาร้องเรียน เมื่อเราไม่มองข้ามเรื่องเล็กน้อย เราแก้ไขทุกเรื่องร้องเรียน และนำมาหาทางออก ผมคิดว่าอย่างน้อยคณะกรรมาธิการฯ นำเรื่องที่เกิดขึ้นมาตั้งเป็นฐานในผลักดันต่อ ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของการอภิปรายในสภาฯ การแก้ไขกฎหมาย การส่งต่อข้อเสนอไปยังหน่วยงานต่างๆ ได้ ตลอดจนการผลักดันเป็นนโยบายในอนาคตได้

ที่ผ่านมาเรามีร่างแก้ไขกฎหมาย พ.ร.บ. Offset Policy ผ่านคณะกรรมาธิการฯ ซึ่งบรรจุเป็นวาระในสภาฯ เพื่อนำไปถกและทำงานเชิงความคิดกับสังคมต่อไป มีบางเรื่องกองทัพก็ยอมรับข้อเสนอของคณะกรรมาธิการฯ ไป แต่อย่างน้อยเวทีของคณะกรรมาธิการฯ ก็เป็นเวทีที่ซ้อมให้เราเป็นรัฐบาลในอนาคต