พบไฟล์งาน TH-AI Passport สร้างตั้งแต่เดือนตุลาคม ก่อนเริ่มเปิดประมูลในเดือนธันวาคม รักชนกจี้ระงับทันที พร้อมเตรียมหลักฐานยื่น ป.ป.ช.

วันนี้ (15 มิถุนายน 2569) ที่ประชุมพรรคประชาชนเปิดข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับโครงการยกระดับทักษะด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์เพื่อคนไทย (TH-AI Passport) วงเงิน 1,621 ล้านบาท โดยตั้งข้อสังเกตว่า เอกสารและไฟล์งานของบริษัทที่เกี่ยวข้องกับโครงการบางส่วนถูกจัดทำขึ้นก่อนกระบวนการเปิดประมูล พร้อมเรียกร้องให้ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) สั่งระงับโครงการทันที และตรวจสอบกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างทั้งหมด

ทั้งนี้ ในการประชุม ‘คณะรัฐมนตรีเงา’ ของพรรคประชาชน ทีมงานด้านดิจิทัลของพรรคได้นำเสนอไทม์ไลน์ของโครงการ โดยระบุว่า เอกสารที่นำเสนอต่อที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายเศรษฐกิจ เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2568 กำหนดให้เปิดลงทะเบียนภายใน 90 วัน และเริ่มให้บริการภายใน 120 วัน

อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการเผยแพร่ร่างขอบเขตของงาน (TOR) เพื่อรับฟังความคิดเห็นในวันที่ 15 ธันวาคม 2568 กรอบเวลาดังกล่าวถูกปรับให้เหลือเปิดลงทะเบียนภายใน 30 วัน และเริ่มให้บริการภายใน 90 วัน รวมถึงมีรายละเอียดเรื่องการประชาสัมพันธ์ผ่านจอในร้านสะดวกซื้อเพิ่มเข้ามา ทั้งที่ไม่ปรากฏในเอกสารที่เสนอต่อคณะกรรมการนโยบายเศรษฐกิจก่อนหน้านั้น

พรรคประชาชนตั้งข้อสังเกตว่า การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นภายหลังการยุบสภาฯ เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2568 และทำให้ผู้ดำเนินโครงการต้องเตรียมระบบขนาดใหญ่ให้พร้อมภายในเวลาจำกัด จึงควรมีคำอธิบายว่าเหตุใดเงื่อนไขสำคัญของโครงการจึงถูกแก้ไขในช่วงที่รัฐบาลเข้าสู่สถานะรักษาการ

รักชนก ศรีนอก สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เปิดเผยเอกสารที่พรรคระบุว่า ได้รับมาจากบุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับโครงการ โดยอ้างว่า ไฟล์นำเสนอของบริษัทแห่งหนึ่ง ซึ่งเกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน TH-AI Passport ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม 2568 ก่อนที่โครงการจะเปิดให้มีการแข่งขันเสนอราคาในช่วงปลายเดือนธันวาคม

นอกจากนี้ ในข้อมูลของไฟล์ปรากฏชื่อผู้จัดทำซึ่งปัจจุบันทำงานอยู่กับบริษัทดังกล่าว รวมถึงมีข้อมูลเกี่ยวกับการทดสอบระบบในช่วงที่กระบวนการประมูลยังไม่สิ้นสุด จึงตั้งข้อสงสัยว่า ผู้เกี่ยวข้องบางส่วนอาจรับรู้รายละเอียดของโครงการหรือเริ่มดำเนินงานมาก่อนที่จะมีการประกาศผลอย่างเป็นทางการหรือไม่

“โครงการนี้เริ่มเปิดประมูลปลายเดือนธันวาคม แต่ไฟล์งานถูกสร้างขึ้นตั้งแต่เดือนตุลาคม จึงต้องอธิบายให้ได้ว่า บริษัทเริ่มเตรียมงานได้อย่างไร ทั้งที่ในเวลานั้นประชาชนยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะมีโครงการนี้เกิดขึ้น” รักชนกกล่าว

ทั้งนี้ พรรคประชาชนย้ำว่า ข้อมูลดังกล่าวยังเป็นข้อสังเกตที่ต้องเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบ โดยจะรวบรวมเอกสารทั้งหมดประกอบการยื่นเรื่องต่อคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการในช่วงใกล้กับกำหนดเปิดลงทะเบียนโครงการภายในวันที่ 1 กรกฎาคม 2569

รักชนกระบุด้วยว่า การยื่นคำร้องจะมุ่งตรวจสอบความรับผิดชอบของฝ่ายการเมืองซึ่งเป็นผู้กำหนดนโยบายเป็นหลัก มากกว่ามุ่งกล่าวโทษบริษัทเอกชน พร้อมเรียกร้องให้ไชยชนกใช้อำนาจในฐานะรัฐมนตรีสั่งยุติโครงการ แทนการผลักภาระการชี้แจงไปยังปลัดกระทรวงหรือหน่วยงานผู้ดำเนินงาน

ด้าน ภาวุธ พงษ์วิทยภานุ สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เสนอว่า หากระงับโครงการ ควรนำงบประมาณกว่า 1,600 ล้านบาทกลับมาใช้สร้างโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ของประเทศ สนับสนุนผู้พัฒนาโมเดลภาษาและเทคโนโลยี AI ของไทย รวมถึงจัดทำคูปองดิจิทัลสำหรับ SMEs และสตาร์ทอัพ เพื่อใช้พัฒนาทักษะและประยุกต์ใช้ AI กับธุรกิจ

สำหรับเทคโนโลยีจากต่างประเทศ ภาวุธเสนอให้รัฐบาลเจรจากับบริษัทหรือรัฐบาลต่างประเทศโดยตรง แทนการซื้อสิทธิผ่านตัวกลาง เพื่อให้ประเทศไทยได้รับทั้งสิทธิการใช้งาน การถ่ายทอดเทคโนโลยี และความร่วมมือระยะยาว

นอกจากนี้ พรรคประชาชนเสนอให้ดีอีเปลี่ยนบทบาทจากผู้ดำเนินโครงการ AI ด้วยตนเอง มาเป็นหน่วยงานกำหนดมาตรฐาน ราคากลาง และกรอบการจัดซื้อจัดจ้าง พร้อมจัดให้โครงการด้าน AI ของรัฐผ่านการตรวจสอบทางเทคนิคจากหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญ เพื่อลดความซ้ำซ้อนและป้องกันการตั้งโครงการที่มีราคาสูงเกินความจำเป็น

ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน กล่าวสรุปว่า ข้อพิรุธที่พรรคนำเสนอมีทั้งเรื่องกรอบเวลาที่ถูกเร่งให้สั้นลง รายละเอียด TOR ที่ถูกเพิ่มหรือแก้ไข และไฟล์งานซึ่งอ้างว่าถูกสร้างก่อนการเปิดประมูล จึงเห็นว่านายกฯ มีหน้าที่ต้องสั่งระงับโครงการและตั้งกระบวนการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระ

ณัฐพงษ์เสนอให้ปฏิรูปการใช้เงินของกองทุนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โดยเปิดเผยหลักเกณฑ์การพิจารณาโครงการต่อสาธารณะ ถ่ายทอดสดการนำเสนอโครงการที่ขอรับเงินจำนวนมาก และเปิดให้ผู้เชี่ยวชาญกับผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมร่วมตรวจสอบ

ก่อนหน้านี้ ดีอียืนยันว่า กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างโครงการ TH-AI Passport เป็นไปตามขั้นตอน โดยเปิดประกาศเชิญชวนระหว่างวันที่ 24 ธันวาคม 2568-26 มกราคม 2569 มีเอกชนสนใจเสนอราคา 3 ราย ก่อนลงนามในสัญญาเมื่อวันที่ 7 เมษายน 2569 และราคาที่ได้จากการประมูลต่ำกว่าราคากลางประมาณ 29 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม พรรคประชาชนเห็นว่า คำชี้แจงเรื่องขั้นตอนการประมูลยังไม่ตอบข้อสงสัยว่า เหตุใดจึงมีไฟล์และรายละเอียดการดำเนินงานบางส่วนเกิดขึ้นก่อนการเปิดให้แข่งขันอย่างเป็นทางการ พร้อมยืนยันว่า จะเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมและนำหลักฐานเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบต่อไป