การยึดรัฐขั้นซึมลึก? เกิดอะไรขึ้นกับสำนักงาน กสทช. สปส. และ กกต.

ราว 2 ปีที่ผ่านมา ผู้เขียนเริ่มใช้คำว่า ‘การยึดรัฐ’ (State Capture) ในการอธิบายหลากหลายกรณีที่มองว่าเป็น ‘ขั้นกว่า’ ของสิ่งที่สังคมเคยเรียกว่า ‘คอร์รัปชันเชิงนโยบาย’ 

เนื่องจาก ‘คอร์รัปชัน’ หมายถึงการทุจริตติดสินบนรายครั้ง ส่วน ‘คอร์รัปชันเชิงนโยบาย’ หมายถึงการทุจริตติดสินบนหรือเอื้อประโยชน์รายนโยบาย แต่หากกลุ่มผลประโยชน์ใด ‘ยึดรัฐ’ สำเร็จ ก็จะมั่นใจได้ในระยะยาวว่าการตัดสินใจใดๆ ก็ตามของหน่วยงานนั้น จะเป็นไปเพื่อประโยชน์ของตน

สำหรับหน่วยงานรัฐหรือองค์กรอิสระทั่วไป ตรรกะพื้นฐานคือ ใครคุมที่มาของกรรมการเสียงข้างมากได้ ย่อมคุมมติขององค์กรนั้นๆ ได้

อย่างไรก็ดี 3 กรณีที่ผู้เขียนสังเกตว่าเกิดขึ้นในเวลาไล่เลี่ยกันบ่งชี้ว่า การยึดรัฐในไทยสำหรับบางองค์กรอาจพัฒนาไปอีกขั้นหนึ่ง กล่าวคือ ไม่จำเป็นต้องยึดกรรมการเสียงข้างมาก หากยึด ‘สำนักงาน’ ให้ ‘แข็งข้อ’ ต่อคณะกรรมการได้ (!)

ผู้เขียนเสนอว่า ‘การยึดรัฐขั้นซึมลึก’ เช่นนี้ อาจกำลังเกิดขึ้นแล้วกับสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) สำนักงานประกันสังคม (สปส.) และสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)

กรณี กสทช.-เมื่อประธานและรักษาการเลขาธิการ ‘งัดข้อ’ กับกรรมการเสียงข้างมาก

ปัญหาคุณสมบัติของ ศาสตราจารย์คลินิก นายแพทย์ สรณ บุญใบชัยพฤกษ์ ประธาน กสทช. ลากยาวมาตั้งแต่เดือนกันยายน 2566 เมื่อรองเลขาธิการ กสทช.เองทำหนังสือถึงประธานวุฒิสภาให้ตรวจสอบ 

ต่อมาในเดือนพฤษภาคม 2567 คณะกรรมาธิการเทคโนโลยีสารสนเทศฯ ของวุฒิสภามีความเห็นว่า นายแพทย์สรณขาดคุณสมบัติและมีลักษณะต้องห้าม เนื่องจากยังรับค่าตอบแทนในฐานะพนักงานของคณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี จนถึงวันก่อนได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง และยังคงดำรงตำแหน่งกรรมการธนาคารกรุงเทพ

ต่อมาเรื่องถูกโยนไปมาจนคณะกรรมการกฤษฎีกาและศาลรัฐธรรมนูญชี้ว่า เป็นอำนาจของคณะกรรมการสรรหา กสทช. สุดท้ายในวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 คณะกรรมการสรรหาฯ มีมติ 4-0 ว่า นายแพทย์สรณมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 8(2) ของกฎหมาย กสทช. จึงถือว่า ‘สละสิทธิ’ เข้ารับตำแหน่งตามมาตรา 18 หลังจากนั้นในเดือนสิงหาคม อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี แถลงว่าได้ลงนามนำความขึ้นทูลเกล้าฯ ให้นายแพทย์สรณพ้นจากตำแหน่งแล้ว 

ขณะที่ในชั้นศาล หลังศาลปกครองสูงสุดสั่งให้รับคำฟ้องของ นายแพทย์สรณ ไว้พิจารณา ศาลปกครองกลางก็พิพากษายกฟ้องในวันที่ 25 กันยายน 2569 โดยวินิจฉัยว่า คำวินิจฉัยของคณะกรรมการสรรหาชอบด้วยกฎหมาย คณะกรรมการสรรหาจึงออกมาตรการบังคับทางปกครองให้นายแพทย์สรณยุติการปฏิบัติหน้าที่ภายใน 7 วัน มิฉะนั้นต้องชำระค่าปรับวันละ 5 หมื่นบาท 

ในทางกฎหมายจึงค่อนข้างชัดเจนว่า นายแพทย์สรณขาดคุณสมบัติเป็นประธาน กสทช.ตั้งแต่แรก ทว่าตลอด 3 เดือนที่ผ่านมา สำนักงาน กสทช.กลับเดินตามคำสั่งที่เป็นอุปสรรคต่อการทำงานของกรรมการ กสทช.เสียงข้างมาก โดยอ้าง ‘ประธาน กสทช.’ อย่างต่อเนื่อง

ผู้เขียนลองไล่ลำดับเหตุการณ์พบว่า ระหว่างวันที่ 27 กรกฎาคม-23 กันยายน 2569 การประชุม กสทช. ‘ล่ม’ ไปถึง 12 ครั้ง เพราะกรรมการ 3 คน (ต่อมาเพิ่มเป็น 4 คน) สงวนสิทธิไม่เข้าประชุมที่มีนายแพทย์สรณเป็นประธาน ด้วยเกรงว่ามติจะไม่ชอบด้วยกฎหมาย แต่สำนักงานยังคงออกหนังสือเชิญประชุมโดยระบุว่านายแพทย์สรณเป็นผู้นัดหมาย 

นับถึงวันที่ 9 กันยายน วาระค้างพิจารณาสะสมเป็น 193 เรื่อง ในจำนวนนี้เป็นวาระเร่งด่วน 82 เรื่อง

บางจังหวะสำนักงานทำมากกว่าแค่จัดประชุม ยกตัวอย่างเช่น ในวันที่ 3 กันยายน สำนักงานออกเอกสารข่าวฉบับที่ 85/2569 เรื่องคำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ให้รับคำร้องไว้พิจารณา จนวันรุ่งขึ้นสำนักงานศาลปกครองต้องออกแถลงการณ์ชี้แจงว่าเอกสารข่าวดังกล่าวนำข้อกล่าวอ้างส่วนตัวของนายแพทย์สรณไปเผยแพร่ ‘เสมือนเป็นเหตุผลของศาล’ และย้ำว่าการรับคำฟ้องไม่ได้ทำให้คำสั่งทางปกครองเดิมสิ้นผลบังคับ

อาการ ‘แข็งข้อ’ ของสำนักงานยิ่งปรากฏชัดเจนหลังคำพิพากษาของศาลปกครองกลาง โดยในวันที่ 28 กันยายน

สำนักงานเชิญประชุม กสทช.ครั้งที่ 25/2569 ในวันที่ 1-2 ตุลาคม โดยระบุให้นายแพทย์สรณเป็นประธาน วันที่ 1 ตุลาคม ไตรรัตน์ วิริยะศิริกุล รองเลขาธิการ รักษาการแทนเลขาธิการ กสทช. มีคำสั่งมอบหมายพนักงานระดับเชี่ยวชาญพิเศษคนหนึ่งให้รักษาการแทนเลขาธิการเฉพาะวันที่ 2 ตุลาคม ซึ่งในวันนั้นผู้รักษาการแทนก็มีหนังสือแจ้งกรรมการ 6 คนว่าไม่สามารถมาเป็นเลขานุการการประชุมนัดพิเศษที่ชั้น 12 ได้ เพราะ ‘ติดภารกิจ’ เป็นเลขานุการการประชุม 25/2569 ที่ชั้น 2 ซึ่งไม่มีกรรมการคนใดเข้าร่วมเลย กรรมการ 6 คนจึงประชุมกันเอง เลือก รองศาสตราจารย์ ดร.ศุภัช ศุภชลาศัย เป็นประธานในที่ประชุม และใช้ผู้ช่วยเลขาธิการในลำดับถัดลงมาจดรายงานการประชุม

วันที่ 5 ตุลาคม รศ.ดร.ศุภัชทำบันทึกขอให้เลขาธิการมาทำหน้าที่เลขานุการในการประชุมทุกครั้งที่นัดหมายไว้ แต่ไตรรัตน์ตอบว่าจะส่งบันทึกดังกล่าวไปให้นายแพทย์สรณ ‘พิจารณาสั่งการต่อไป’ โดยให้เหตุผลว่า ‘ประธาน กสทช.ยังมีหน้าที่ตามกฎหมาย’ วันที่ 8 ตุลาคม สำนักงานจัดการประชุมซ้อนอีกครั้ง และไม่ส่งเจ้าหน้าที่มาชี้แจงจนต้องเลื่อน 4 วาระ รวมถึงการเตรียมการประชุมใหญ่ของสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (ITU Plenipotentiary Conference 2026: PP-26) ที่กรุงโดฮา ประเทศกาตาร์ ระหว่างวันที่ 9-27 พฤศจิกายน 2569 พลอากาศโท ดร.ธนพันธุ์ หร่ายเจริญ 1 ในกรรมการ 6 คน บรรยายพฤติกรรมของสำนักงานว่า ‘เอาหางมากระดิกหัว’

วันที่ 20 ตุลาคม ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.พิรงรอง รามสูต กรรมการ กสทช. โพสต์เฟซบุ๊กตั้งคำถามว่า “นัดประชุมซ้อนเพื่ออะไร?” เพราะกรรมการ 6 คนนัดประชุมในวันที่ 21-22 ตุลาคมไว้ตั้งแต่วันที่ 5 ตุลาคม แต่วันที่ 15 ตุลาคม รักษาการเลขาธิการกลับออกบันทึกนัดประชุมซ้อนเวลาเดียวกัน โดยอ้างว่า ‘ประธาน กสทช.’ เป็นผู้กำหนด ส่วนในวันที่ 22 ตุลาคม สำนักงานก็เรียกเจ้าหน้าที่ ‘ทั้งหมด’ ไปประชุมสำนักงานในวันและเวลาเดียวกัน ส่งผลให้การประชุมกรรมการ กสทช.เดินต่อไม่ได้ และในวันเดียวกันนั้น สำนักงานออก ‘ข้อสังเกต 4 ประการ’ ตั้งคำถามต่อความชอบด้วยกฎหมายของการประชุมนัดพิเศษ

ดร.พิรงรองชี้ประเด็นที่ผู้เขียนเห็นว่าเป็นหัวใจของการยึดขั้นซึมลึกว่า “เจ้าหน้าที่ กสทช.ที่อยู่ในสายบังคับบัญชาก็ย่อมรู้สึกกดดันที่จะต้องปฏิบัติตามคำสั่งใดๆ หรือกริ่งเกรงที่จะมาสนับสนุนการประชุมของกรรมการ 6 คน เพราะอยู่ภายใต้อำนาจในการให้คุณให้โทษโดยตรง” ข้อสังเกตนี้สอดคล้องกับเหตุการณ์ตั้งแต่วันที่ 26 กรกฎาคม ที่ข้อความแชตไลน์ภายในหลุดออกมา อ้างการประสานงานจากผู้บริหาร ให้พนักงานและลูกจ้างมาร่วม ‘ให้กำลังใจ’ ประธาน กสทช.ก่อนเข้าประชุม

กล่าวอีกอย่างคือ กฎหมายให้อำนาจแก่ ‘คณะกรรมการ’ ในฐานะผู้มีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย และเป็น ‘ผู้บังคับบัญชา’ คณะผู้บริหารก็จริง แต่สำนักงานกลับขึ้นต่อ ‘ตัวบุคคล’ ซึ่งในที่นี้คือ รักษาการเลขาธิการ กสทช.ที่มีอำนาจให้คุณให้โทษแก่เจ้าหน้าที่

พลอากาศโท ดร.ธนพันธุ์ หร่ายเจริญ กรรมการ กสทช. เปิดเผยต่อสื่อในวันที่ 7 กันยายน 2569 ว่า “การบริหารงานของสำนักงาน กสทช.ที่ผ่านมา ขาดหลักธรรมาภิบาลและส่งผลกระทบต่อกระบวนการยุติธรรมทางปกครองอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน” เช่น “มีการต่อสัญญาจ้างรองเลขาธิการฯ โดยไม่ผ่านความเห็นชอบจากบอร์ด ในลักษณะที่นายไตรรัตน์ และนายสุทธิศักดิ์ ตันตะโยธิน ผลัดกันลงนามอนุมัติสัญญาจ้างให้กันและกัน ทั้งที่กรรมการทักท้วงและเรื่องอยู่ระหว่างการตรวจสอบของ ป.ป.ช.” 

ในเมื่อชัดเจนว่ากรรมการ กสทช. 6 คนที่มีอำนาจตามกฎหมาย กลับดำเนินงานแทบไม่ได้เลย อันเนื่องมาจากการดำเนินการของรักษาการเลขาธิการ กสทช.จึงสมควรแก่การถูกตั้งคำถามว่า กรรมการ 6 คนนี้จะใช้อำนาจที่มีอยู่ตามกฎหมายในการเปลี่ยนตัวผู้รักษาการเลขาธิการหรือไม่ และควรจัดให้มีการคัดเลือกเลขาธิการ กสทช.​ตัวจริงได้หรือยัง

กรณี กกต.-เมื่อ ‘เวลา’ กลายเป็นอาวุธ

ถ้าหากกรณี กสทช.บ่งชี้การยึดสำนักงาน กรณีคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กับคดีฮั้ว สว. 2567 ก็บ่งชี้การยึดแบบ ‘แนบเนียนกว่า’ ในความเห็นของผู้เขียน เนื่องจากใช้วิธี ‘ซื้อเวลา’ รวมถึงการอ้างว่าต้องมี ‘อนุกรรมการ’ อีกชุดโดยไม่จำเป็น

ในวันที่ 30 กันยายน 2569 สิทธิโชติ อินทรวิเศษ 1 ใน 2 กกต.เสียงข้างน้อยที่ลงมติแย้งเสียงข้างมากซึ่งสั่งไม่ฟ้องกรรมการบริหารพรรคภูมิใจไทย ขึ้นเวทีเสวนา ‘คดีฮั้ว สว.: เรื่องจริงที่คนไทยทุกคนต้องรู้’ ที่ราชบัณฑิตยสภา และเปิดเผยลำดับเหตุการณ์ภายใน กกต.ที่น่ากังขาอย่างยิ่ง ถึง 4 ประการด้วยกัน

ประการแรก คณะกรรมการที่สิทธิโชติเสนอให้ตั้งขึ้นเพื่อสนับสนุนข้อมูลเส้นทางการเงินและโทรศัพท์จากตำรวจ กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) กลับ ‘ประชุมเพียงครั้งเดียว’ เท่านั้น ทำให้เสียเวลาไปราว 7-8 เดือน จน DSI ต้องเดินหน้าสืบสวนไปพลางก่อน

ประการที่ 2 หลังจากที่คณะไต่สวนชุดที่ 26 ทำงานเสร็จสิ้น กกต.กลับตั้งคณะอนุกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดชุดที่ 36 ขึ้นมากลั่นกรองอีกชั้น iLaw ตรวจสอบพบว่าคณะอนุกรรมการฯ ชุดนี้ได้รับแต่งตั้งเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2568 แต่ประชุมครั้งแรกในวันที่ 4 พฤศจิกายน 2568 หรือใช้เวลานานถึง 50 วันหลังแต่งตั้ง จึงจะเริ่มประชุม โดยประธานคณะอนุกรรมการฯ อ้างว่าเดินทางไปต่างประเทศ จากนั้นใช้เวลาอีก 164 วันพิจารณาสำนวน ก่อนส่งความเห็น ‘ไม่ส่งฟ้อง’ ถึง กกต.ชุดใหญ่ในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569

ประการที่ 3 และสำคัญที่สุด ระหว่างที่คณะอนุกรรมการฯ ชุดที่ 36 พิจารณาสำนวนอย่างเชื่องช้า กกต.ชุดเดิมก็ทยอยหมดวาระไป และวุฒิสภาชุดปี 2567 ก็ให้ความเห็นชอบ กกต.ใหม่ 3 คน ได้แก่ ณรงค์ รักร้อย และอนันต์ สุวรรณรัตน์ ในวันที่ 20 ตุลาคม 2568 และจิรุตม์ วิศาลจิตร ในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งเป็นวันเดียวกับที่คณะอนุกรรมการฯ ชุดที่ 36 ส่งความเห็นไม่ส่งฟ้อง โดย กกต.ใหม่ทั้ง 3 คนลงมติไปตามเสียงข้างมากในคดีโกงเลือก สว.

ผู้เขียนอยากย้ำอีกครั้งว่า วุฒิสภาชุดนี้คือผลผลิตของการเลือก สว.ปี 2567 ที่อยู่ระหว่างการไต่สวนว่ามีการฮั้วหรือไม่ และสมาชิกจำนวนมากอยู่ในข่ายผู้ถูกกล่าวหา นี่คือความขัดแย้งทางผลประโยชน์ที่ชัดเจนที่สุดเท่าที่จะนึกออก เพราะ ‘จำเลย’ มีส่วนเลือก ‘ผู้ตัดสิน’ ของตัวเอง ระหว่างที่คดียังค้างอยู่ในมือผู้ตัดสิน (!)

ประการที่ 4 เมื่อ DSI แจ้ง กกต.ว่าทำสำนวนคดีฟอกเงินเสร็จแล้ว ซึ่งมีผู้ถูกกล่าวหา 8 คน และมีหลักฐานภาพถ่าย เส้นเงิน และข้อมูลโทรศัพท์ กกต.เสียงข้างมากกลับมีมติ 4 ต่อ 3 ‘ไม่รับ’ สำนวนเส้นเงินไว้พิจารณา ด้วยเหตุผลเชิงขั้นตอนว่าเรื่องยังอยู่ในชั้นคณะอนุกรรมการฯ ชุดที่ 36 ยังมาไม่ถึง กกต. 

สิทธิโชติให้ความเห็นว่า กกต.มีหน้าที่ค้นหาพยานหลักฐาน และยอมรับว่าประเด็นเส้นเงินกับหลักฐานบางส่วนไม่ถูกขยายผลต่อเพราะ ‘ข้อจำกัดด้านเวลา’

ผู้เขียนเห็นว่า ทุกขั้นตอนในการสอบสวนของ กกต.ล้วนดูจะมีคำอธิบายในตัวเอง แต่เมื่อเรานำมาเรียงต่อกัน ผลรวมคือการ ‘ซื้อเวลา’ จนองค์ประกอบของผู้ตัดสินเปลี่ยนไป เราอาจมองได้ว่านี่คือการยึดรัฐผ่าน ‘จังหวะเวลา’ มากกว่าการสั่งการตรงๆ โดยกลุ่มผลประโยชน์

กรณี สปส.-ระบบราชการในฐานะ ‘ยักษ์เฝ้าประตู’

กรณีที่ 3 อาจไม่ใช่การยึดรัฐโดยกลุ่มทุนตามนิยามดั้งเดิม แต่ผู้เขียนเห็นว่ามันคือภาพที่ชัดเจนของ ‘ช่องทางการยึดผ่านฝ่ายบริหารและข้าราชการประจำ’ เมื่อกลไกราชการทำหน้าที่ปกป้องผลประโยชน์ของเครือข่ายอำนาจ (เดิม) มากกว่าเจ้าของเงินตัวจริง

กองทุนประกันสังคมมีเงินลงทุนราว 2.8 ล้านล้านบาท เป็นเงินสมทบของลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐ แต่ผู้ประกันตนแทบไม่มีปากเสียงในการบริหาร จนกระทั่งมีการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งแรกในวันที่ 24 ธันวาคม 2566 ซึ่งทีมประกันสังคมก้าวหน้าชนะ 6 จาก 7 ที่นั่งฝ่ายผู้ประกันตน แม้ สปส.จะตัดสิทธิผู้ชนะไป 2 คนก็ตาม

ชลิต รัษฐปานะ กรรมการประกันสังคมฝ่ายผู้ประกันตนชุดที่ 14 จากทีมประกันสังคมก้าวหน้า เรียบเรียงลำดับเหตุการณ์การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งที่ 2 ในปี 2569 บน Facebook อย่างละเอียด ซึ่งผู้เขียนสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้

เดือนกุมภาพันธ์ 2568 มีการตั้ง ‘อนุกรรมการแก้ไขระเบียบเลือกตั้ง’ โดย ชาติพงษ์ จีระพันธุ ที่ปรึกษากฎหมายในบอร์ดซึ่งมาจากฝั่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน นั่งเป็นประธานเอง ไม่มีตัวแทนนายจ้างหรือผู้ประกันตนแม้แต่คนเดียว ประชุมไป 15 ครั้ง โดย สปส.ไม่เคยเปิดเผยบันทึกการประชุมให้บอร์ดอ่าน และการรับฟังความเห็นมีคำถามชี้นำเรื่อง ‘ความเป็นกลางทางการเมือง’ กับการลดสิทธิเลือกจาก 7 คนเหลือ 1 คน

ในการประชุมบอร์ดวันที่ 25 พฤศจิกายน 2568 ชาติพงษ์อ้างว่า ‘บอร์ดไม่มีอำนาจ’ อนุกรรมการทำเองได้ และร่างระเบียบถูกส่งให้บอร์ดเห็นครั้งแรกทาง​ LINE กลุ่ม ในคืนวันที่ 4 ธันวาคม 2568 ในฐานะ ‘เรื่องเพื่อทราบ’ ซึ่งบอร์ดพิจารณาหรือแก้ไขไม่ได้

การรับฟังความเห็นระหว่างวันที่ 15 มกราคม-14 กุมภาพันธ์ 2569 มีผู้แสดงความเห็นกว่า 1.2 ล้านคน และร้อยละ 90 ไม่เห็นด้วย ผู้ตรวจราชการกรมยืนยันต่อกรรมาธิการวุฒิสภาว่า ไม่มีรัฐมนตรีคนใดสั่งให้เร่งแก้ระเบียบ เป็น ‘ความพยายามของสำนักงานเองทั้งสิ้น’ ทั้งที่บอร์ดชุดที่ 14 หมดวาระไปแล้วตั้งแต่วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569

อย่างไรก็ตาม บอร์ดเสียงข้างมากก็ยังส่งร่างระเบียบ 3 รูปแบบไปให้รัฐมนตรี จนกระทั่งวันที่ 22 พฤษภาคม 2569 จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ได้ลงนามให้ใช้ระเบียบเดิมปี 2564

ทั้งหมดนี้คือการ ‘ยื้อ’ เกือบ 15 เดือนโดยไม่มีใครต้องรับผิดชอบ และน่าสังเกตว่าในกรณีนี้ รัฐมนตรีจากการเลือกตั้งเป็นผู้ ‘ปลดล็อก’ ขณะที่ฝ่ายข้าราชการประจำเป็นผู้ ‘ลั่นกุญแจ’

ผลการเลือกตั้งวันที่ 11 ตุลาคม 2569 ชี้ชัดว่าผู้ประกันตนต้องการอะไร ผู้มาใช้สิทธิรวม 1,003,615 คน ฝั่งผู้ประกันตนเพิ่มขึ้นกว่า 5 เท่า จากปี 2566 และทีมประกันสังคมก้าวหน้านำขาดทั้งฝั่งผู้ประกันตนและนายจ้าง ตามผลการเลือกตั้งอย่างไม่เป็นทางการ

แต่ยังไม่ทันรับรอง จีระภา บุญรัตน์ เลขาธิการ สปส.คนใหม่ ซึ่งคณะรัฐมนตรีเพิ่งมีมติแต่งตั้งเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569 ท่ามกลางกระแสเลือกตั้ง ก็ออกมาบอกว่าจะ ‘ตรวจสอบรายละเอียดเป็นรายกรณี’ หากพบความเชื่อมโยงกับนักการเมือง ส่วนรองโฆษก สปส.ระบุว่าจะดูว่าผู้ชนะมีความเกี่ยวข้องกับ ‘การเมือง’ หรือไม่ 

คำถามง่ายๆ คือ ทำไมจึงไม่ตรวจคุณสมบัติก่อนเปิดให้ลงคะแนน และในเมื่อรัฐเปิดให้ ‘เลือกตั้ง’ ผู้แทนผู้ประกันตนและนายจ้าง การอ้างว่าผู้สมัครต้องไม่เกี่ยวกับ ‘การเมือง’ ก็ดูเป็นความพิลึกพิลั่นไร้เหตุผล ยังไม่นับว่าระเบียบการเลือกตั้งปี 2564 ที่ใช้อยู่ ไม่มีข้อใดกำหนดเรื่องความคิดเห็นทางการเมืองของผู้สมัคร

ผู้เขียนเห็นว่า ทั้ง 3 กรณีที่ยกมาเป็นตัวอย่างในบทความนี้ สะท้อน ‘กลไก’ การยึดรัฐขั้นซึมลึก 3 กลไกด้วยกัน 

กลไกแรก การยึด ‘สำนักงาน’ แทนการยึด ‘คณะกรรมการ’ กรณี กสทช.ชี้ว่าแม้ศาลจะชี้ชัดแล้ว แต่ถ้าสำนักงานซึ่งคุมวาระ เอกสาร ห้องประชุม และเจ้าหน้าที่ ไม่ยอมทำงานให้กับคณะกรรมการเสียงข้างมาก องค์กรก็เป็นอัมพาตได้ ส่วนกรณี สปส. สำนักงานไม่เพียงไม่ทำงานให้บอร์ด แต่ยังพยายามเขียนกติกาเองโดย ‘ข้ามหัว’ บอร์ดอย่างสิ้นเชิง

กลไกที่ 2 การใช้เวลาเป็นอาวุธ ความล่าช้าในกรณี กกต.ไม่ใช่ความไร้ประสิทธิภาพธรรมดา แต่เป็นความล่าช้าที่ ‘มีทิศทาง’ กล่าวคือ เกิดในช่วงที่องค์ประกอบของผู้ตัดสินกำลังเปลี่ยน กรณี สปส. การยื้อแก้ระเบียบเกือบปีครึ่งทำให้การเลือกตั้งบอร์ดใหม่ถูกเลื่อนออกไป ส่วนกรณี กสทช. ภาวะชะงักงันยิ่งยาว ข้ออ้างว่าต้อง ‘รื้อ’ องค์กร ก็ยิ่งมีน้ำหนัก

กลไกที่ 3 การยึดกติกาและอำนาจตีความ ทั้ง 3 กรณีอาศัยช่องว่างของกฎหมายที่ไม่กำหนดกรอบเวลา อาศัยการตีความแบบ ‘ศรีธนญชัย’ (อนุกรรมการมีอำนาจเหนือบอร์ด ร่างระเบียบเป็นเพียงเรื่องเพื่อทราบ สำนวน DSI ‘ยังมาไม่ถึง’ บันทึกของประธานในที่ประชุมต้องส่งไปให้ประธานที่ศาลยืนยันว่าพ้นตำแหน่งแล้ว ‘พิจารณาสั่งการ’) และอาศัยความลับ (บันทึกการประชุม 15 ครั้งที่ไม่เคยเปิดเผย)

จุดร่วมที่น่ากลัวของกลไกทั้งสามคือ แทบไม่มีขั้นตอนใดที่ ‘ผิดกฎหมาย’ อย่างโจ่งแจ้ง 

สอดคล้องกับที่ผู้เขียนเสนอว่า ‘ไม่มีอะไรผิดกฎหมาย’ ในการยึดรัฐขั้นเทพ ยุค ‘ระบอบหน้าด้าน’ ในประเทศไทยปี 2569