หนึ่งในประเด็นที่ได้รับความสนใจภายในแวดวงการเมืองระหว่างประเทศ ณ ขณะนี้ คือการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก ครั้งที่ 33 (Asia-Pacific Economic Cooperation: APEC) ซึ่งเปิดฉากอย่างเป็นทางการเมื่อวานนี้ (19 พฤศจิกายน 2026) ที่เมืองเซินเจิ้น (Shenzhen) หนึ่งในเมืองเศรษฐกิจสำคัญทางตอนใต้ของจีน

อนึ่ง เวทีการประชุม APEC ก่อตั้งขึ้นครั้งแรกในปี 1989 โดยมีสมาชิกกว่า 21 เขตเศรษฐกิจ ซึ่งรวมถึงสหรัฐฯ จีน รัสเซีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ออสเตรเลีย แคนาดา อินโดนีเซีย เวียดนาม มาเลเซีย และไทย โดยคิดเป็นสัดส่วนเศรษฐกิจมากกว่า 60% ของ GDP โลก และมีประชากรรวมราว 40% ของประชากรโลก ทั้งนี้ APEC มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือทางเศรษฐกิจภายในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก

สำหรับการประชุม APEC ครั้งที่ 33 จัดขึ้นภายใต้แนวคิด ‘To Prosper and Win the Future Together’ โดย สี จิ้นผิง (Xi Jinping) ประธานาธิบดีของจีน ในฐานะผู้นำประเทศเจ้าภาพการประชุมในครั้งนี้เน้นย้ำว่า ประเทศสมาชิกจำเป็นต้องร่วมมือกันมากขึ้น เพื่อสร้างสันติภาพและเสถียรภาพของภูมิภาค รวมถึงมุ่งส่งเสริมการค้าเสรีและนวัตกรรมแห่งอนาคตทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม เพื่อขับเคลื่อนการเติบโตและความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน

น่าสนใจว่าในการประชุม APEC แต่ละปี ผู้นำชาติต่างๆ มักใช้โอกาสนี้ในการพบปะหารือนอกรอบ เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเจรจาในประเด็นนอกเหนือจากวาระการประชุมหลัก ทั้งในรูปแบบทวิภาคี ไตรภาคี ไปจนถึงพหุภาคี เช่น การพบปะนอกรอบระหว่าง โดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ประธานาธิบดีสหรัฐฯ และสี จิ้นผิง ในการประชุม APEC ครั้งที่ 32 เมื่อปีที่ผ่านมา ณ ประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งทั้ง 2 ฝ่ายได้หารือเกี่ยวกับประเด็นภาษีนำเข้าและสงครามการค้าระหว่างสหรัฐฯ กับจีน

ขณะที่การหารือนอกรอบของการประชุมปีนี้ที่กำลังถูกจับตามองมากที่สุดนั่นคือ การพบกันอย่างเป็นทางการครั้งแรกของ ‘3 ผู้นำชาติมหาอำนาจของโลก’ อย่างทรัมป์ สี จิ้นผิง และวลาดิมีร์ ปูติน (Vladimir Putin) ประธานาธิบดีรัสเซีย ซึ่งสื่อทั่วโลกต่างนิยามการประชุมครั้งนี้ว่าเป็น ‘การประชุมครั้งประวัติศาสตร์’ โดยได้เปรียบเทียบเหตุการณ์นี้กับการประชุมยัลตา (Yalta Conference) ในปี 1945 หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 

‘Yalta 2.0’ ในวันที่ทรัมป์ สี ปูติน มาพบกัน

ย้อนกลับไปในเดือนกุมภาพันธ์ 1945 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ความพ่ายแพ้กำลังคืบคลานมาสู่ฝ่ายอักษะ ในตอนนั้น แฟรงคลิน ดี. รูสเวลต์ (Franklin D. Roosevelt) ประธานาธิบดีสหรัฐฯ วินสตัน เชอร์ชิลล์ (Winston Churchill) นายกรัฐมนตรีอังกฤษ และ โจเซฟ สตาลิน (Joseph Stalin) ผู้นำสหภาพโซเวียต ได้นัดพบกันที่พระราชวังลีวาเดีย เมืองยัลตา ของแคว้นไครเมีย เพื่อหาทางโค่นล้มรัฐบาลนาซีของเยอรมนี รวมถึงการพูดคุยในเรื่องการแบ่งดินแดนให้กับประเทศผู้ชนะสงคราม ซึ่งรวมไปถึงการแบ่งแยกพื้นที่ของเยอรมนีออกเป็น 4 ส่วนและการแบ่งกรุงเบอร์ลิน เมืองหลวงของเยอรมนีออกเป็นเบอร์ลินตะวันออกและเบอร์ลินตะวันตก

นอกจากนี้ การประชุมในครั้งนั้น 3 ผู้นำชาติมหาอำนาจยังพูดคุยถึงอุดมการณ์ ข้อกำหนด และการวางระเบียบโลกใหม่หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 จนเป็นที่มาของการจัดตั้งองค์การสหประชาชาติ (United Nations: UN) ในเวลาต่อมา 

แม้จีนจะเป็นหนึ่งในแรงสนับสนุนสำคัญของฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงเวลาดังกล่าว แต่กลับไม่ได้รับเชิญให้เข้าร่วมการประชุมในครั้งนั้น ยิ่งไปกว่านั้น ผลจากการหารือระหว่างผู้นำทั้ง 3 ชาติ ยังนำไปสู่ข้อตกลงที่ให้สหภาพโซเวียตได้รับสิทธิในการใช้ท่าเรือและเส้นทางรถไฟทางตะวันออกเฉียงเหนือของจีน รวมถึงการรับรองเอกราชของมองโกเลีย แม้รัฐบาลจีนจะคัดค้านข้อตกลงดังกล่าวก็ตาม

กลับมาที่ปัจจุบัน การพบกันของผู้นำสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย จึงอาจซ้ำรอยการประชุมยัลตาที่ผู้นำทั้งสามอาจใช้โอกาสนี้หารือเกี่ยวกับแนวทางระเบียบโลก รวมถึงการจัดสรรและกระจายอำนาจเข้าควบคุมในพื้นที่ต่างๆ ของโลกอย่างเมื่อ 80 ปีที่แล้ว จนสร้างความกังวลให้กับหลายฝ่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับบรรดาชาติยุโรปและยูเครน

อย่างที่ โวโลดีมีร์ เซเลนสกี (Volodymyr Zelenskyy) ประธานาธิบดียูเครน เคยออกมากล่าวเตือนไว้เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมาว่า การพบปะกันของผู้นำทั้ง 3 ประเทศอาจเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการจัดสรรเขตอิทธิพล (Sphere of Influence) ระหว่างมหาอำนาจและการกำหนดระเบียบโลกขึ้นมาใหม่ รวมถึงการหาทางยุติสงครามรัสเซีย-ยูเครน โดยที่ยูเครนและเหล่าประเทศในยุโรปไม่มีส่วนร่วมในการตัดสินใจดังกล่าวเลยด้วยซ้ำ

“เราไม่ต้องการให้ปัจจุบันกลายเป็นการประชุมยัลตาครั้งที่ 2 3 4” ประธานาธิบดียูเครนกล่าว

การหารือที่สร้างความกังวลให้กับชาติพันธมิตรสหรัฐฯ

การพบกันครั้งประวัติศาสตร์ของผู้นำชาติมหาอำนาจทั้ง 3 คนกำลังสร้างความกังวลให้กับบรรดานักการทูต ผู้เชี่ยวชาญ และนักวิชาการจากประเทศพันธมิตรของสหรัฐฯ ทั้งในยุโรปและเอเชีย โดยเฉพาะกับท่าทีของทรัมป์ที่มีแนวโน้มใกล้ชิดและประนีประนอมกับทั้งสี จิ้นผิง และปูตินมาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐฯ สมัยที่ 2

ประกอบกับความอ่อนแอของฝ่ายบริหารภายในประเทศ หลังพรรครีพับลิกัน (Republican Party) พ่ายแพ้การเลือกตั้งกลางเทอม (Midterm Elections) เมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา ก็อาจเปิดโอกาสให้ทั้งรัสเซียและจีนกล้าเสนอเงื่อนไขหรือแนวทางเจรจาที่เอื้อประโยชน์ต่อการอ้างสิทธิของตน โดยเฉพาะกรณีการอ้างสิทธิเหนือดินแดนในยูเครนของรัสเซีย และการอ้างอธิปไตยเหนือไต้หวันของจีน

นอกจากนี้ ทั้งสี จิ้นผิง และปูตินต่างมีจุดยืนที่สอดคล้องกันในหลายประเด็นบนเวทีระหว่างประเทศ การหารือภายใต้กรอบ ‘ไตรภาคี’ ระหว่างผู้นำทั้งสามจึงอาจกลายเป็นอีกหนึ่งช่องทางที่จีนและรัสเซียใช้เพิ่มแรงกดดันต่อทรัมป์ในการเจรจาได้

เดวิด แซกส์ (David Sacks) อดีตเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเมืองประจำสถาบันอเมริกันในไต้หวัน (The American Institute in Taiwan: AIT/ ทำหน้าที่เหมือนสถานทูตสหรัฐฯ ในไต้หวันโดยพฤตินัย) ระบุว่า ที่ผ่านมาจีนมองว่าญี่ปุ่นกำลังหวนกลับไปสู่ ‘ลัทธิทหารนิยมใหม่’ (Neo-Militarism) มากขึ้น ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของภูมิภาค โดยปูตินสนับสนุนจุดยืนของจีนในประเด็นนี้อย่างชัดเจน

“ผมคิดว่า สี จิ้นผิงจะนำเรื่องนี้ขึ้นพูดในการประชุมครั้งนี้ โดยอ้างว่านายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นกำลังสร้างความวุ่นวายภายในภูมิภาค ดังนั้นทั้ง 3 ฝ่ายจึงควรร่วมมือกันเพื่อควบคุมญี่ปุ่น” แซกส์กล่าว

ขณะที่ จอห์น อีแรธ (John Erath) อดีตรองผู้อำนวยการสภาความมั่นคงแห่งชาติฝ่ายกิจการยุโรป (National Security Council for European Affairs) ของรัฐบาลทรัมป์ในสมัยแรก มองว่า สำหรับทรัมป์ นี่เป็นความพยายามในการสร้างชัยชนะทางการทูตภายในภูมิภาคเอเชีย

“ทรัมป์เป็นนักธุรกิจมาก่อน การจะได้ผลตอบแทนที่ดีในตลาด คุณจะต้องเป็นพันธมิตรกับผู้เล่นรายใหญ่ในตลาดก่อน และนั่นเป็นวิธีที่ทรัมป์ใช้ดำเนินนโยบายต่างประเทศ 

“ทรัมป์สร้างพันธมิตรกับรัสเซียและจีน ซึ่งเปรียบเสมือนผู้เล่นรายใหญ่ในตลาด เพื่อบอกว่าผู้เล่นรายเล็กจะต้องยอมรับในท่าทีของผู้เล่นรายใหญ่ให้ได้” อีแรธระบุ

ผู้นำทั้ง 3 คนต้องการอะไร

สก็อตต์ ลูคัส (Scott Lucas) ศาสตราจารย์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจาก University College Dublin ระบุว่า “นี่เป็นการประชุมที่รวมเอาอีโก้ของทรัมป์ กลยุทธ์ของปูติน และยุทธศาสตร์ของสี เข้าไว้ด้วยกัน” 

เพราะนอกเหนือจากผล ‘ประโยชน์ร่วม’ ของทั้ง 3 ชาติแล้ว การประชุมไตรภาคีครั้งนี้ยังชี้ให้เห็นถึงเป้าหมายและผลประโยชน์ที่แตกต่างกันของทั้งสหรัฐฯ รัสเซีย และจีนเอาไว้ด้วยเช่นกัน

สำหรับทรัมป์ ประการแรก การประชุมไตรภาคีครั้งนี้ถือเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างผลงานทางการทูต เพื่อฟื้นฟูภาพลักษณ์และความเชื่อมั่นทางการเมืองภายในประเทศ หลังพ่ายแพ้การเลือกตั้งกลางเทอมที่ผ่านมา โดยทรัมป์จำเป็นต้องสร้างความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมจากการดำเนินนโยบายต่างประเทศ ในที่นี้รวมไปถึงการใช้ช่องทางการทูตเพื่อยุติสงครามในอิหร่าน ซึ่งอาจอาศัยอิทธิพลของจีนและรัสเซียในการโน้มน้าวให้อิหร่านกลับเข้าสู่กระบวนการเจรจา

ประการต่อมา คือความพยายามของทรัมป์ในการผลักดันข้อตกลงลดอาวุธนิวเคลียร์ระหว่าง 3 ชาติมหาอำนาจ เนื่องจากทั้งสหรัฐฯ รัสเซีย และจีน ต่างเป็นกลุ่มประเทศที่ครอบครองอาวุธนิวเคลียร์มากที่สุดในโลก โดยสหรัฐฯ และรัสเซียมีหัวรบนิวเคลียร์มากกว่า 5,000 ลูก ขณะที่จีนมีอยู่ราว 500 ลูก ทั้งนี้ สำนักข่าว Reuters วิเคราะห์ว่า จีนมีแนวโน้มที่จะไม่เห็นด้วยกับการเข้าร่วมข้อตกลงดังกล่าว เนื่องจากคลังอาวุธนิวเคลียร์ของจีนยังมีขนาดเล็กกว่าสหรัฐฯ และรัสเซียอย่างมาก อีกทั้งรัฐบาลปักกิ่งยังอยู่ระหว่างการขยายขีดความสามารถด้านนิวเคลียร์อย่างต่อเนื่อง

ขณะที่ปูติน นอกเหนือจากความต้องการชัยชนะในสงครามยูเครนแล้ว การประชุมไตรภาคีครั้งนี้ยังมีเป้าหมายสำคัญเพื่อโน้มน้าวสหรัฐฯ รวมถึงชาติพันธมิตรอย่างยุโรป ให้ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร และเรียกร้องให้ยุติการให้ความช่วยเหลือยูเครน พร้อมเปิดทางสนับสนุนให้รัสเซียเดินหน้าโจมตียูเครนต่อไป

นอกจากนี้ การเข้าร่วมการประชุมไตรภาคีครั้งนี้ยังเป็นการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ว่า ปูตินไม่ได้กำลังถูกกีดกันจากประชาคมโลก และรัสเซียยังคงอยู่ในบทบาทชาติมหาอำนาจที่กำหนดระเบียบโลกได้

ในมุมของสี จิ้นผิง เป้าหมายสำคัญคือการสร้างพื้นที่ทางยุทธศาสตร์ให้จีนผลักดันผลประโยชน์ทางการเมือง เศรษฐกิจ และการทหารของตนเองในระยะยาว โดยปราศจากการแทรกแซงจากอิทธิพลภายนอก

นอกจากนี้ ในฐานะเจ้าภาพการจัดประชุม APEC ครั้งที่ 33 การได้นั่งโต๊ะเจรจาร่วมกับประมุขของสหรัฐฯ และรัสเซีย ยังช่วยยืนยันสถานะของจีนในฐานะ ‘มหาอำนาจ’ ที่มีอิทธิพลทัดเทียมกับอีก 2 ประเทศด้วย

ในเชิงเศรษฐกิจ จีนไม่ต้องการให้สงครามการค้ากับสหรัฐฯ เกิดขึ้นอีกครั้ง ขณะเดียวกันก็ยังต้องการรักษาความได้เปรียบในห่วงโซ่อุปทานแร่หายาก (Rare Earth) และเทคโนโลยี รวมถึงได้รับการยอมรับในสถานะความเป็นผู้นำในประเด็นเหล่านี้

ขณะเดียวกันในด้านความมั่นคง จีนยังไม่ต้องการให้สหรัฐฯ และบรรดาชาติพันธมิตรเข้ามาแทรกแซงภายในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก ซึ่งรวมไปถึงเรื่องการอ้างสิทธิในไต้หวันของจีนและการเคลื่อนไหวของกลุ่มพันธมิตร QUAD อันประกอบไปด้วยสหรัฐฯ ญี่ปุ่น อินเดีย และออสเตรเลีย

นักวิชาการปฏิเสธ Yalta 2.0 อาจไม่มีจริง

อย่างไรก็ตาม กลับมีนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญหลายฝ่ายมองว่า การเปรียบเทียบการพบกันของผู้นำทั้ง 3 ประเทศกับการประชุมยัลตาในปี 1945 อาจเป็นเพียง ‘ความหวังลมๆ แล้งๆ’ มากกว่าจะเป็นความเป็นไปได้ที่เกิดขึ้นจริง เนื่องจาก การประชุมครั้งนี้ไม่ได้มีกำหนดการและหัวข้อการพูดคุยระหว่างผู้นำอย่างชัดเจนมากขนาดนั้น

นอกจากนี้ แม้ทั้ง 3 ประเทศจะต้องการมีบทบาทในการกำหนดระเบียบโลก แต่กลับมีเป้าหมายและวิสัยทัศน์ทางภูมิรัฐศาสตร์ที่แตกต่างกันอย่างมาก อีกทั้งยังมีความขัดแย้งและแข่งขันกันในหลายประเด็นจนอาจยากที่จะบรรลุข้อตกลงครั้งใหญ่ระหว่างทั้ง 3 ประเทศ

และอีกหนึ่งในประเด็นที่สำคัญที่สุดคือ แม้จีนจะใช้การประชุมครั้งนี้แสดงถึงสถานะของตนในฐานะมหาอำนาจที่มีบทบาททัดเทียมกับสหรัฐฯ และรัสเซียได้ แต่ในอีกด้านหนึ่ง จีนยังต้องการรักษาภาพลักษณ์ของตนในฐานะประเทศกำลังพัฒนาและสมาชิกของกลุ่มประเทศโลกใต้ (Global South) อยู่ 

ดังนั้นการถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มมหาอำนาจที่มีอำนาจตัดสินอนาคตของประเทศอื่นโดยปราศจากการมีส่วนร่วมของกลุ่มประเทศ Global South ก็อาจส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์และความร่วมมือระหว่างจีนกับประเทศเหล่านี้ที่จีนต้องการรักษาอิทธิพลเอาไว้ได้

ด้วยเหตุนี้ การประชุมครั้งนี้จึงอาจมีความสำคัญในฐานะเวทีสำหรับการรักษาช่องทางการสื่อสารไว้อย่างหลวมๆ และสร้างความเข้าใจระหว่างกัน รวมถึงบริหารจัดการการแข่งขันทางยุทธศาสตร์ของทั้ง 3 มหาอำนาจ มากกว่าที่จะเป็นการประชุมที่นำไปสู่ข้อตกลงเพื่อเปลี่ยนแปลงระเบียบโลกครั้งใหญ่เช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นในปี 1945

ทั้งนี้ ภายหลังการประชุมไตรภาคีสิ้นสุดลง สำนักข่าวทางการของจีนรายงานว่า สี จิ้นผิงออกมากล่าวสรุปผลการพูดคุยว่าเป็นไปใน ‘เชิงบวก สร้างสรรค์ และเกิดผลลัพธ์ที่ดี’ พร้อมระบุว่า ทั้ง 3 ประเทศจะมีจุดยืนร่วมกันในการรักษาสันติภาพของโลก และเดินหน้าสานต่อความเข้าใจร่วมกันผ่านการสื่อสารและความร่วมมือระหว่างกัน 

ที่มา:

– https://aa.com.tr/en/economy/apec-leaders-meet-in-chinas-shenzhen-ahead-of-xi-trump-putin-trilateral-summit/4129914 

– https://chinaglobalsouth.com/2026/11/19/yalta-2-0-shenzhen-summit-xi-trump-putin/

– https://www.reuters.com/world/china/new-yalta-trump-putin-push-meeting-that-xi-is-wary-hosting-2026-11-14/

– https://www.politico.com/news/2026/11/18/trump-xi-putin-trilateral-01173590 

– https://www.aljazeera.com/news/2026/11/19/what-do-trump-putin-and-xi-want-from-their-shenzhen-meeting 

– https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/11/19/apec-live-trump-xi-and-putin-to-meet-in-historic-three-way-china-summit

Tags: ,