การลงทุนแบบไม่เห็นหัวผู้ประกันตน กำลังจุดชนวนให้สำนักงานประกันสังคมถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก เนื่องจากเงินทุกบาททุกสตางค์ของแรงงานและนายจ้างที่สมทบเข้ากองทุนเกือบหลักพัน ถูกนำไปใช้โดยไม่ถามไถ่และแทบไม่เปิดเผยให้เจ้าของเงินทราบว่า นำไปใช้อย่างไรและกับอะไรบ้าง หากข้อมูลเหล่านี้ไม่มีผู้อื่นนำออกมาแฉ 

ที่สำคัญการลงทุนของสำนักงานประกันสังคมกำลังจะฉุดกองทุนแห่งความหวังของผู้ประกันตนทั้งประเทศดิ่งลงเหว และอาจนำไปสู่การล้มละลายในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า

ใน 10 ปีที่ผ่านมานี้ ประกันสังคมมีผลตอบแทนจากการลงทุนเฉลี่ย 3.5% ซึ่งหากเปรียบเทียบกับการลงทุนของคณะกรรมการการลงทุนของกองทุนบำเหน็จบำนาญแคนาดา (CPPIB) ที่ได้รับผลตอบแทนเฉลี่ย 9.2% คงพูดได้ว่าแตกต่างกันอย่างมาก อย่างไรก็ดีอาจเกิดจากข้อจำกัดของนโยบายการลงทุนที่ไม่ต้องการให้กองทุนรับความเสี่ยง ทว่าบางอย่างก็ดูจะไม่คุ้มเงิน และมีเบื้องลึกเบื้องหลัง 

The Momentum ชวนดู 5 สิ่งที่ไม่มหัศจรรย์ ที่ประกันสังคมใช้เงินผู้ประกันตนไปใช้และลงทุน จนอาจกลายเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้ประโยค ‘ประกันสังคมจะเจ๊งในอีก 30 ปีข้างหน้า’ กลายเป็นจริงขึ้นมาก็ได้

TU Dome 

ในปี 2549 บอร์ดประกันสังคมที่มาจากการแต่งตั้งโดยนักการเมืองและข้าราชการระดับสูง อนุมัติให้นำเงินจากกองทุนประกันสังคมกว่า 800 ล้านบาท ลงทุนในกองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์และสิทธิการเช่าทียูโดม เรสซิเดนท์เชียล คอมเพล็กซ์ (TU-PF) ในสัดส่วนการลงทุนสูงถึงร้อยละ 76 ส่งผลให้ประกันสังคมกลายเป็นเจ้าของ TU Dome ไปโดยปริยาย ตั้งแต่โครงการอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง

ผ่านมา 20 ปี มูลค่าของ TU Dome หดหาย จากหน่วยลงทุนซึ่งเริ่มต้น 10 บาท ปัจจุบันมูลค่าทางบัญชีเหลือราว 1 บาท หรือลดลงเกือบร้อยละ 90 เงินต้นที่นำไปลงทุนกว่า 800 ล้านบาท เหลืออยู่ราว 100 ล้านบาท ดังนั้นเงินที่บอร์ดประกันสังคมอนุมัติให้ลงทุนใน TU Dome จึงตกอยู่ในสถานะที่เรียกว่า ‘ติดดอย’ จากเดิมที่เงินต้นและขายหุ้นทิ้งได้ยาก เพราะผลประกอบการไม่ดี

แม้ว่าสำนักงานประกันสังคมจะออกมาอธิบายว่า หากยังไม่ขายหุ้นทิ้งถือว่าไม่ขาดทุนเนื่องจากมูลค่าของหุ้นอาจจะเพิ่มขึ้นได้ในอนาคต และได้รับเงินปันผลคืนมาแล้วรวม 159 ล้านบาท แต่การทุ่มเงินที่ได้มาจากการสมทบโดยแรงงานและนายจ้างกว่า 800 ล้านบาท ยังคงมีคำถามในเรื่องความคุ้มค่ากับเงินปันผลที่ได้มา ที่สำคัญอาจไม่ชัวร์ว่า TU Dome จะกลับมาครึกครื้น กระทั่งปันผลกำไรสูงขึ้นได้อีกหรือไม่ในอนาคต เนื่องจากโครงการเข้าสู่สภาวะเงียบเหงา และกำลังจะมีการปรับปรุงแผนการตลาด

ทั้งนี้ประกันสังคมระบุว่า โครงการดังกล่าวมีรายได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายเหลือไม่เกิน 25 ล้านบาทต่อปี แต่ระยะเวลาสิทธิการเช่าที่ประกันสังคมทำไว้กับโครงการ TU Dome จะหมดอายุสัญญาในปี 2581 หรือในอีก 12 ปีข้างหน้า เมื่อนำรายได้ต่อปีคูณกับระยะเวลาที่เหลือของสัญญา สำนักงานประกันสังคมจะได้เงินกลับมาราว 300 ล้านบาท หากรวมกับเงินสะสมที่เคยได้รับมาแล้ว 159 ล้านบาท ก็ยังไม่ถึง 800 ล้านบาท ที่ลงทุนไปในช่วงแรก 

ศรีพันวา 

ในช่วงที่ธุรกิจการท่องเที่ยวอยู่ในช่วงขาลงจากการระบาดของโควิด-19 ในปี 2563 สำนักงานประกันสังคมอนุมัติเงินลงทุนเพิ่มในทรัสต์ เพื่อการลงทุนในอสังหาริมทรัพย์โรงแรมศรีพันวา ภูเก็ต ลักชัวรี พูลวิลลา โรงแรมหรูในจังหวัดภูเก็ต จากเดิมถือหุ้นราว 42 ล้านหน่วย มูลค่าประมาณ 400 ล้านบาท เพิ่มเป็น 63 ล้านหน่วย มูลค่าราว 500-600 ล้านบาท

สหัสวัต คุ้มคง ผู้สมัคร สส.พรรคประชาชน เปิดเผยว่า มีหลักฐานว่าสำนักงานประกันสังคมเข้าไปลงทุนในกองทุนศรีพันวาตั้งแต่ปี 2559 ในสัดส่วนร้อยละ 22.26 เป็นผู้ถือหุ้นใหญ่อันดับ 1 และยังคงถือหุ้นตัวนี้เรื่อยมา โดยในปี 2567 พบว่า ประกันสังคมยังคงถือหุ้นร้อยละ 22.62 และยังคงเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่เหมือนเดิม

ทว่าสหัสวัตชี้ว่า เมื่อดูผลประกอบการและความคุ้มค่าในการลงทุน พบว่า ราคาหุ้นศรีพันวาเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2559 ซึ่งอยู่ที่ 11 บาทต่อหุ้น เทียบกับวันที่ 14 มกราคม 2568 อยู่ที่ 5 บาทต่อหุ้น แปลว่าราคาตกลงมาราว 54.5% ซึ่งมีแนวโน้มที่จะขาดทุนสูงมากจากมูลค่าหุ้นที่ลดลง

SKYY9 Centre

อาคารสูง 36 ชั้น ริมถนนดินแดง-พระราม 9 อย่าง SKYY9 Centre เป็นหนึ่งในอาคารที่ประกันสังคมใช้เงินผู้ประกันตนลงทุนซื้อกว่า 7,000 ล้านบาท โดยอนุมัติในช่วงปี 2565

อดีต SKYY9 Centre มีชื่อว่า I.C.E Tower เป็นตึกที่เคยก่อสร้างเสร็จเพียงโครงสร้าง แต่ไร้ผู้อยู่อาศัย ไม่มีผู้เช่า และถูกปล่อยทิ้งร้างนานกว่า 2 ทศวรรษ ด้วยทำเลที่ตั้งที่ไม่ค่อยดีจึงทำให้ตึกดูไม่มีจุดขาย กระทั่งมีการตั้งเป้าให้แยกพระราม 9 เป็น New CBD (Central Business District) มีศูนย์การค้าและมิกซ์ยูสหลายโครงการผุดขึ้นมาในพื้นที่ จึงมีการรีโนเวตและปรับปรุงเตรียมขายอีกครั้งในราคา 1,000 ล้านบาท ซึ่งก่อนหน้าที่ประกันสังคมจะเข้ามาซื้ออาคาร เจ้าของเก่าคือ บริษัท แคส แคปปิตอล จำกัด

อย่างไรก็ดีในปี 2565 กองทุนประกันสังคมเข้าซื้อ SKYY9 Centre ด้วยมูลค่า 7,000 ล้านบาท ทั้งที่ราคาประเมินมูลค่า 3,000 ล้านบาท ผ่านการตั้งกองทรัสต์ ดึงเอาเงินจากกองทุนประกันสังคมที่มีมูลค่า 2.6 ล้านล้านบาท ออกมาราว 1 หมื่นล้านบาทนำมาลงทุน โดยแยกเงินมาซื้อ SKYY9 Centre ด้วยราคา 6,995 ล้านบาท ซื้อหุ้นของบริษัท ไพร์ม เซเว่น จำกัด โฮลดิ้ง ของบริษัท ไพร์ม ไนน์ เรียลเอสเตท จำกัด เจ้าของอาคาร SKYY9 Centre (ซึ่งมีชื่อว่า CAS Centre ในขณะนั้น) ทั้งนี้ในขณะที่ประกันสังคมเข้าซื้อบริษัท ไพร์ม ไนน์ มีหนี้ค้างอยู่ 2,000 ล้านบาท

อีกทั้งยังมีข้อครหาเกี่ยวกับการซื้อ SKYY9 Centre ของสำนักงานประกันสังคม เนื่องจากมีการโยงว่า อาคารดังกล่าวสามารถโยงไปถึงบุตรชายนักการเมือง จากพรรคการเมืองซีกรัฐบาลในยุค พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ที่มีความพยายามหาคนเข้ามาซื้ออาคารดังกล่าวในราคาแพงเกินจริง เพื่อใช้เป็นทุนในการเลือกตั้ง

ทั้งนี้ในส่วนของความคุ้มค่าหลังจากซื้อตึก SKYY9 Centre มาได้ 2 ปี กลับพบว่ามีผู้เช่าไม่ถึงร้อยละ 40 และมีการเปิดเผยโดย รักชนก ศรีนอก ผู้สมัคร สส.พรรคประชาชน ว่าเป็นการปั่นตัวเลขให้สูงเกินจริง โดยการเอาจำนวนผู้เช่าในอนาคตมารวมกับผู้เช่าในปัจจุบัน และหากพิจารณาค่าเช่าที่อยู่ที่ 600-700 บาทต่อตารางเมตร หากปล่อยให้เช่าเต็มพื้นที่ก็จะต้องใช้เวลากว่า 30 ปี จึงจะคืนทุน 

ที่สำคัญยังมีตัวเลขจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า พบว่า ในปี 2567 บริษัท ไพร์ม เซเว่น จำกัด เจ้าของกรรมสิทธิ์ตึก SKYY9 Centre ขาดทุนสุทธิ 1,894,768 บาท

หุ้น EA 

ต่อกันที่หุ้น EA ของบริษัท พลังงานบริสุทธิ์ จำกัด (มหาชน) ซึ่งเคยถูกขนานนามว่าเป็น Tesla เมืองไทย มีการเปิดเผยออกมาว่า ประกันสังคมได้ใช้เงินจากกองทุนประกันสังคมเข้าซื้อหุ้นจำนวน 13,275,000 หุ้น โดยเมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2564 เคยมีมูลค่ากว่า 866 ล้านบาท แต่จากข้อมูลเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2569 เงินต้นเหลืออยู่เพียง 14 ล้านบาท จากการเปิดเผยของ ธีระชาติ ก่อตระกูล อดีตอนุกรรมการด้านไอที ประกันสังคม

ทั้งนี้ EA เคยมีประเด็นการทุจริตเมื่อปี 2556-2558 จากการจัดซื้ออุปกรณ์จากต่างประเทศหรือซื้อโปรแกรมซอฟต์แวร์ เพื่อใช้ในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ของ EA ผ่านบริษัทรายย่อย โดยมีมูลค่าความเสียหายรวม 3,465.64 ล้านบาท โดยในช่วงกลางปี 2568 อัยการสูงสุดได้มีคำสั่งฟ้องในคดีดังกล่าวแล้ว

ข่าวเสียดังกล่าวมีผลกระทบกับมูลค่าของหุ้น ทำให้สถาบันการเงินและกองทุนต่างๆ ได้เทขายหุ้น EA หรือหยุดการลงทุนเพิ่ม มีการถอดหุ้นออกจากรายชื่อหุ้นยั่งยืน (SET ESG Rating) และทำให้ราคาของหุ้นดิ่งลงจากหลักเกือบร้อยบาท เหลือประมาณ 2 บาท ในปัจจุบัน

ศูนย์อาหาร กระทรวงแรงงาน

ประเด็นสดๆ ร้อนๆ ที่ทำให้สำนักงานประกันสังคมถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก คือการนำเอาเงินของกองทุนประกันสังคมที่แรงงานและนายจ้างสมทบ ไปเป็นงบประมาณในการสร้างศูนย์อาหารภายในกระทรวงแรงงาน โดยไม่ใช้งบประมาณแผ่นดินในการทำโครงการ

ทั้งนี้ประกันสังคมให้เหตุผลของการไม่ใช้งบประมาณของแผ่นดินมาก่อสร้างว่า เนื่องจากงบประมาณแผ่นดินใช้ได้เฉพาะบางรายการเช่น เงินเดือนและสวัสดิการข้าราชการเท่านั้น แต่ภารกิจการดูแลผู้ประกันตนนั้นเป็นหน้าที่ของสำนักงานประกันสังคม จึงต้องใช้งบประมาณจากกองทุนประกันสังคมมาสร้างโรงอาหาร ซึ่งอยู่ในหมวดของสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อผู้ประกันตน นายจ้าง และลูกจ้าง

ขณะเดียวกันสำนักงานประกันสังคมพื้นที่ 3 จุดที่ตั้งโรงอาหารดังกล่าวก็ดูแลผู้ประกอบการและผู้ประกันตนจำนวนมาก ในช่วงที่ยังไม่มีการสั่งอาหารแบบเดลิเวอร์รีในปัจจุบัน จึงจำเป็นต้องสร้างโรงอาหารขึ้น

สำหรับโรงอาหารแห่งนี้เคยมีประเด็นว่า อาจขัดกับข้อกฎหมาย โดยมีคำสั่งจาก พลตำรวจเอก อดุลย์ แสงสิงแก้ว อดีตรัฐมนตรีกระทรวงแรงงาน ให้ตรวจสอบข้อกฎหมายระหว่างสำนักงานประกันสังคมกับสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินว่า สามารถนำเงินจากกองทุนประกันสังคมมาใช้สร้างโรงอาหารได้หรือไม่ ซึ่งอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานระบุว่า สามารถใช้เงินจากกองทุนได้ตามกฎหมาย เพราะทำให้อาคารภายในกระทรวงแรงงานดูดี ทันสมัย เพื่อความสะดวกสบายของประชาชนที่มาติดต่อราชการและเพิ่มสวัสดิการให้ข้าราชการ

Tags: , , , , , , , ,