HIGHLIGHTS:

  • THERE หนังสือทำมือจากสองนักเขียน ใหม่ ศุภรุจกิจ และ พวงสร้อย อักษรสว่าง เปิดตัวครั้งแรกในงาน Bangkok Art Book Fair 2017
  • 7 เมืองที่เป็นฉากสำคัญในหนังสือเล่มนี้ คือ กรุงเทพฯ เบอร์ลิน ปาดังเบซาร์ ฮ่องกง บาร์เซโลนา นครสวรรค์ และจันทบุรี

           THERE หนังสือทำมือปกขาวสะอ้าน เล่าเรื่องความสัมพันธ์ผ่าน 7 เมือง 8 เรื่องสั้น โดยทุกเรื่องราวนั้นพูดถึงชีวิตที่พลัดหลงมาพบกันชั่วคราว และบางคนที่จากไปตลอดกาล
​          โดยศัพท์ THERE แปลได้ว่า ‘ที่นั่น’ หรือการชี้ไปยัง ‘จุดนั้น’ โดยที่ผู้เล่าอาจไม่ได้อยู่ตรงนั้น (อีกแล้ว)
​          อนึ่ง คำว่า THERE จึงชวนให้ใคร่ครวญถึง คำว่า Da sein ในภาษาเยอรมัน แปลได้ใกล้เคียงกับคำว่า ‘being there’ หรือ ‘presence’ สอดคล้องกับแนวคิดอัตถิภาวนิยม (existentialism) ของนักปรัชญา มาร์ติน ไฮเดกเกอร์ ที่เชื่อในประสบการณ์การเป็นมนุษย์ ว่าจะต้องพิสูจน์ผ่านภาวะปัจเจก ความตาย และการกลืนไม่เข้าคายไม่ออกของชีวิตที่ดำรงอยู่ท่ามกลางความสัมพันธ์กับคนอื่นๆ  
​          อาจเพราะเหตุนี้ ตัวละครใน THERE ลึกๆ ในใจทุกคนจึงล้วนหวาดกลัวความสัมพันธ์ หวั่นการเริ่มต้นใหม่ และแม้ได้รักอีกกี่ครั้ง ก็ยังไม่ค่อยไว้ใจความรัก
​          ผู้เขียนเลือกใช้สถานที่ต่างๆ เป็นข้ออ้างของความทรงจำ เพื่อยืนยันการมีอยู่ของความสัมพันธ์ ทั้งที่อยากจดจำและไม่อยากพูดถึง ทั้งที่ลึกซึ้งและผิวเผิน ผ่านตัวละคร ‘ฉัน’ ที่เคยดำรงอยู่ ณ ‘ที่นั่น’ ในช่วงเวลาหนึ่ง

ความสัมพันธ์พลัดถิ่น
​          อาการหวาดกลัวความสัมพันธ์ เห็นได้ชัดจากเรื่อง เบอร์ลิน เมื่อเพื่อนร่วมชาติสองคนบังเอิญได้มารู้จักกันในต่างแดน ฝ่ายหนึ่งมอบความไว้ใจ สานสัมพันธ์ใหม่เพื่อลืมอดีต แต่กลับถูกอีกฝ่ายทอดทิ้งให้เคว้งคว้าง
 
เราเจอกันในห้องสมุด
หรืออาจเป็นฉันคนเดียวที่เจอเธอในห้องสมุด

 
​          ความเยือกเย็นในเบอร์ลิน ถูกทดแทนด้วยความอบอุ่นใน ปาดังเบซาร์ และราวกับถูกลอตเตอรี่ เมื่อตัวละครเดินทางไปดินแดนแปลกหน้าเพื่อพบเพื่อนที่รู้จักห่างๆ ไม่รู้ภาษาและต่างวัฒนธรรม แต่กลับได้รับมิตรภาพเกินคาดหมาย
​          เมื่อประสบการณ์ด้านความสัมพันธ์ต่างถิ่นกลายเป็นสิ่งไม่แน่นอน คาดเดาไม่ได้ จึงไม่แปลกที่ตัวละครส่วนใหญ่จะสร้างกลไกป้องกัน มีอาการเก็บตัว ระแวดระวังจนย้อนแย้งในตัวเอง
​          นั่นคือพวกเขาเป็นทั้งมนุษย์ที่อาจกลัวความโดดเดี่ยว ขณะเดียวกันก็รู้สึกดีเหมือนกันที่ไม่ต้องผูกมัดกับอะไรเลย

เงี่ยหูในความเงียบ
​          ในเรื่อง กรุงเทพฯ (2) ตัวละครเลือกบันทึกช่วงวัยของตนบนร่างกาย ด้วยการสักหมึกอักษรจีน คำว่า 听 (ทิง) แปลว่า ‘ฟัง’ ไว้ที่แขน ซึ่งมีความหมายแฝงว่า ‘ยิ้ม’ หรือ ‘ความสุข’
​          หลายครั้งที่ตัวละครในเล่มนี้ปรารถนาการเข้าใจกันโดยไม่ต้องพูดอะไรมากมาย และพอใจหากได้สื่อสารกันผ่านความเงียบ
​          เพราะความเงียบ มอบความรู้สึกปลอดภัย
​          บางเวลาความเงียบก็ถูกใช้เป็นวิธีสื่อสารที่หนักแน่นและรุนแรง
​          เพราะการไม่ตอบคือคำตอบ อย่างหนึ่ง
​          นี่อาจเป็นปฏิกิริยาของตัวละครต่อโลกทุกวันนี้ โปรแกรมสนทนาทำให้ผู้คนเข้าถึงกันง่าย เฟซบุ๊กมอบข้อมูลของใครคนหนึ่งแก่คุณมากมาย สุดท้ายคุณก็ไม่แน่ใจว่าคุณรู้จักเขาหรือเธอจริงๆ
​          แต่เวลาเจ็บมันกลับจริง
​          ยิ่งมนุษย์ 2017 สื่อสารกันง่ายและรวดเร็ว ภาวะคลุมเครือของ ที่นั่น-ที่นี่ (T-HERE) ยิ่งเลือนรางจนแยกไม่ออก
​          เมื่อความสัมพันธ์เดินทางมาถึงช่วงกลืนไม่เข้าคายไม่ออก ทางออกที่ตัวละครเลือกได้ ก็มักจบลงซ้ำๆ ที่การหนีหายหรือทิ้งระยะห่างด้วยความเงียบ
เมื่อไม่มีใครแข็งใจพอจะใช้คำว่าเลิกรา
การลองห่างกันจึงเป็นขั้นตอนตัดสัมพันธ์ที่อะลุ่มอล่วยที่สุด

ปักหมุดความทรงจำ
​          หากเชื่อว่า THERE กำลังสนทนากับเราถึงสภาวะการดำรงอยู่ ก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะเอ่ยถึงสิ่งที่เป็นคู่ตรงข้ามกับการอยู่ นั่นคือความตาย
ฮ่องกงทำให้เธอมีอาการไม่มั่นคงในความรู้สึก
อาจเพราะรู้ตัวว่ากำลังยืนอยู่บนเกาะท่ามกลางทะเล

 
​          ในเรื่อง ฮ่องกง คู่รักที่กำลังเลิกรา ตัดสินใจเที่ยวด้วยกันครั้งสุดท้าย พวกเขาเลือกเดินทางไปสัมผัสแท่นหินเย็นชาที่ภูเขาสุสาน เหตุการณ์ร้ายแรงใน บาร์เซโลนา ทำให้จิตใจตัวละครที่เคยรู้สึกแปลกแยกก็ยิ่งบางลงทุกที เช่นเดียวกับเรื่องนครสวรรค์ ตัวละครเอาชนะความรู้สึกผิดในใจผ่านอุปมาความตาย การบอกเลิกอดีตคนรัก และการส่งแม่เดินทางไกลครั้งสุดท้าย
เธอบอกฉันว่าความตายมันจะมีความสำคัญขึ้นมา หากเรามีความรัก
 
​          ไม่ว่าจะผ่านความสัมพันธ์ที่อบอุ่นหรือล่มสลายมาอย่างไร ประสบการณ์ทุกครั้งจะหล่อหลอมและกร่อนเซาะตัวตนของเราทีละน้อยๆ จนไม่มีวันเหมือนเดิมอีกต่อไป

​          THERE ใช้เมืองต่างๆ บันทึกความทรงจำของผู้เขียน เปรียบเทียบการรู้จักใครสักคนกับการผ่านพบสถานที่ คุณมักตื่นเต้นตลอดทริปท่องเที่ยวสามวันสองคืน และกว่าคุณจะทันเบื่อ คุณก็กลับมานั่งดูรูปถ่ายที่บ้านแล้ว จนเมื่อคุณอยู่ที่ใดที่หนึ่งเป็นเวลานานพอเท่านั้น อยู่จนไม่มีอะไรต้องทำ อยู่จนจังหวะชีวิตกลายเป็นหนึ่งเดียวกับที่นั่น คุณจึงค่อยแยกแยะได้ว่า ‘ที่นั่น’ คือที่อยู่ตลอดไปสำหรับคุณหรือเปล่า
​          เมื่อปิดหนังสือลง รวมเรื่องสั้นที่มีชื่อเพียงคำเดียวเล่มนี้ กลับก่อกวนความรู้สึกและชวนให้นึกขบคิดว่า บางทีผู้เขียนอาจไม่ได้ใช้ THERE ในความหมายเชิงภววิทยาแต่อย่างใด มันอาจเป็นเพียงการรวบรวมพลังความกล้า เอ่ยคำสั้นๆ เพื่อเรียกบางคน บางสิ่ง หรือบางทรงจำที่เคยมีกลับคืนมา
​          “Hello There”



หมายเหตุ: ตัวเอียง คือ ประโยคจากหนังสือ

FACT BOX:

ตามหา THERE ได้ที่
- ร้านหนังสือก็องดิด คลองสาน
- ร้านหนังสือเดินทาง ถนนพระสุเมรุ
- SPACEBAR สุทธิสาร
- INK & LION Café เอกมัย