HIGHLIGHTS:

  • งานวิจัยพบว่า ลักษณะของสมองซึ่งเคยถูกคิดว่าเป็นรูปแบบของผู้ชาย พบในผู้หญิงจำนวนมาก ในทางตรงกันข้าม ลักษณะของสมองซึ่งเคยถูกคิดว่าเป็นรูปแบบของผู้หญิง ก็พบในผู้ชายเช่นกัน
  • มีเพียง 0.1% ของกลุ่มตัวอย่างที่มีลักษณะสมองแบบผู้ชายทั้งหมด หรือผู้หญิงทั้งหมด หรือพูดให้ง่ายเข้าไปอีกได้ว่า สมองผู้ชายหรือสมองผู้หญิงไม่ได้มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยยะสำคัญในเชิงโครงสร้าง แต่ความคิด การกระทำ การแสดงออก หรือทัศนคติที่ต่างกันระหว่างสองเพศในบางกรณีนั้น อาจเป็นผลจากฮอร์โมน การเลี้ยงดู รวมถึงสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างและหล่อหลอมมาตั้งแต่เด็กจนโต

เรื่องเพศเป็นความหลากหลายที่ไม่ควรจำกัดและฝืนตีกรอบให้มีเพียงทางเลือกแค่สองทาง

    บ่อยเกินกว่าความน่าจะเป็น ที่เรามักได้ยินคำเปรียบเปรยถึงความต่างระหว่างเพศอย่าง
​     “จุกจิกเหมือนผู้หญิง”
​     “ผู้ชายก็ก้าวร้าวอย่างงี้แหละ”
​     “คิดมากเป็นผู้หญิงไปได้”
​     ไปจนถึง “อย่าทำนิสัยหน้าตัวเมียสิ”
​     ในทางชีววิทยา ความต่างระหว่างสองเพศนั้นเริ่มขึ้นตั้งแต่รหัสพันธุกรรม ในขณะที่มนุษย์ซึ่งมีร่างกายเป็นผู้ชายจะเกิดมาพร้อมกับรหัสพันธุกรรม XY ในขณะที่รหัส XX จะกำหนดให้ร่างกายเป็นผู้หญิง
​     ร่างกายของมนุษย์ทั้งสองเพศมีความแตกต่างหลายประการ ทั้งที่เห็นชัดภายนอก และที่เห็นไม่ชัดแต่รู้สึกได้ภายใน หนึ่งในอวัยวะสำคัญที่พวกเราเข้าใจมาโดยตลอดว่ามีความแตกต่างระหว่างสองเพศคือ ‘สมอง’
 

สมองผู้ชายหรือสมองผู้หญิงไม่ได้มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยยะสำคัญในเชิงโครงสร้าง
แต่ความคิด การกระทำ การแสดงออก หรือทัศนคติที่ต่างกันระหว่างสองเพศ
ในบางกรณีนั้นอาจเป็นผลจากฮอร์โมน การเลี้ยงดู รวมถึงสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างและหล่อหลอมมาตั้งแต่เด็กจนโต

​     ความรู้จากงานวิจัยในอดีตบางชิ้นปลูกฝังให้เราเชื่อว่า ผู้ชายมักมีสมองส่วนอะมิกดัลลา (Amygdala) ซึ่งเป็นส่วนแสดงอารมณ์รุนแรงก้าวร้าว รวมถึงเรื่องเพศ ใหญ่กว่าผู้หญิง ในขณะที่งานวิจัยบางชิ้นก็บอกว่า ผู้หญิงมักมีสมองส่วนฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) ซึ่งเป็นสมองส่วนความจำใหญ่กว่าผู้ชาย ในขณะที่งานวิจัยบางชิ้นก็พบในสิ่งตรงข้าม แต่สิ่งที่ทุกคนเชื่อตรงกันมาตลอดคือ สมองผู้ชายต่างจากสมองผู้หญิง
​     จนกระทั่งนักวิทยาศาสตร์ด้านสมองและพฤติกรรมจากมหาวิทยาลัยเทลอาวีฟ อิสราเอล ได้นำกลุ่มตัวอย่างชายหญิงจำนวน 1,400 คน มาทำ MRI สมอง และนำข้อมูลโครงสร้างสมองที่ได้มาวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ
​     งานวิจัยพบว่าลักษณะของสมองซึ่งเคยถูกคิดว่าเป็นรูปแบบของผู้ชายพบในผู้หญิงจำนวนมาก ในทางตรงกันข้ามลักษณะของสมองซึ่งเคยถูกคิดว่าเป็นรูปแบบของผู้หญิงก็พบในผู้ชายเช่นกัน พูดง่ายๆ ว่ามีการซ้ำซ้อนกันของสมองที่คิดว่าเป็นแบบผู้ชายและแบบผู้หญิง ในผู้หญิงและผู้ชายส่วนใหญ่ซึ่งนักวิจัยได้ให้คำนิยามว่าเป็น ‘Brain Mosaic’
​     มีเพียง 0.1% ของกลุ่มตัวอย่างที่มีลักษณะสมองแบบผู้ชายทั้งหมดหรือผู้หญิงทั้งหมด หรือพูดให้ง่ายเข้าไปอีกได้ว่า สมองผู้ชายหรือสมองผู้หญิงไม่ได้มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยยะสำคัญในเชิงโครงสร้าง
​     แต่ความคิด การกระทำ การแสดงออก หรือทัศนคติที่ต่างกันระหว่างสองเพศในบางกรณีนั้นอาจเป็นผลจากฮอร์โมน การเลี้ยงดู รวมถึงสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างและหล่อหลอมมาตั้งแต่เด็กจนโต
​     ความเชื่อผิดๆ ที่ก่อให้เกิดช่องว่างระหว่างเพศนั้นไม่ได้มีแค่เรื่องของสมอง แต่ยังมีอีกหลากมุมที่ซุกซ่อนอยู่ และส่งผลให้เกิดมายาคติซึ่งนำไปสู่ความเหลื่อมล้ำทางเพศอีกหลายประเด็น ยังไม่นับรวมความเชื่อผิดๆ ที่คิดว่า โลกเรานี้ต้องมีเพียงสองเพศ เพราะในทางพันธุกรรมแล้ว มนุษย์เราไม่ได้มีแค่ XX หรือ XY แต่บางคราวยังมีเพศทางเลือกอย่าง XXY, XO และ X อื่นๆ
​     ส่วนในทางพฤติกรรมความชอบหรือการแสดงออกนั้น ส่วนตัวหมอเชื่อว่า เรื่องเพศเป็นความหลากหลายที่ไม่ควรจำกัดและฝืนตีกรอบให้มีเพียงทางเลือกแค่สองทาง

ภาพประกอบ: คุณเค
อ้างอิง:
​     Daphna, J., et al. "Sex Beyond the Genitalia: The Human Brain Mosaic." Proceedings of the National Academy of Sciences 112.50 (2015): 15468-15473.